Κάθε απόγευμα αυτές τις μέρες, ακούω την ύλη των Πανελλαδικών σε λούπα. Ενα παιδί που μένει στην πολυκατοικία δίνει εξετάσεις και λέει απέξω τα πάντα. Τα επαναλαμβάνει σαν ένα ζωντανό ρομπότ που κόλλησε το κουμπί του.

Θυμάμαι τα δικά μου χρόνια των Πανελλαδικών, λίγο πριν μπει η νέα χιλιετία. Ο τρόπος διαβάσματος δεν έχει αλλάξει και πολύ από τότε. Και η δική μου επανάληψη μεταφραζόταν σε ώρες βασανιστικά μηχανικής αναδιατύπωσης των πληροφοριών της ύλης. Μπορούσα να την πω και κοιμισμένη πια, βάζοντας το κόμμα και την τελεία ακριβώς στο σημείο που έπρεπε. Αυτή, άλλωστε, ήταν και μια από τις οδηγίες που είχα λάβει σε σχολεία και φροντιστήρια. Μας είχαν συμβουλεύσει να είμαστε όσο το δυνατόν πιο πιστοί στο κείμενο, γιατί θα μετρήσει στη βαθμολογία.

Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλος λαός στην Ευρώπη που να έχει δώσει στην «παπαγαλία» τέτοια περίοπτη θέση στις εξετάσεις του. Ασφαλώς, ποτέ δεν θα το παραδεχτούν όσοι έβαλαν το χεράκι τους για να συμβεί και το βάζουν ακόμα για να συνεχίζεται το φαινόμενο της στεγνής αποστήθισης, εκείνης που φοβάται να διαφοροποιηθεί ακόμα και στα σημεία στίξης και μετατρέπει τους μαθητές σε κασέτες. Αντιθέτως, θα διαλαλήσουν ότι είναι λάθος τακτική την οποία το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα πολεμά να αφήσει πίσω του.

Πώς, αλήθεια; Ως γονιός παιδιών που διανύουν τα μαθητικά τους χρόνια, δεν βλέπω και καμία τρομερή διαφορά. Και το παιδί στην πολυκατοικία μου, που εξετάζεται στις Πανελλαδικές, παπαγαλίζει, όπως χιλιάδες άλλα παιδιά, όσα έχει κληθεί να μάθει για να κερδίσει μια θέση στα πανεπιστήμια της χώρας. Εχει μυηθεί στο να μαθαίνει έτσι, το θεωρεί σχεδόν αυτονόητο ότι η απόδοσή του θα εξαρτηθεί από την πιστότητα, όχι της έννοιας του περιεχομένου, αλλά της διατύπωσης στο χαρτί με τη λογική του copy – paste.

Αυτά τα παιδιά, που η γλώσσα τους έχει μαλλιάσει να επαναλαμβάνει την ύλη σαν μάντρα, με ευλαβική προσήλωση στην κατά λέξη αναπαραγωγή της, ρίχτηκαν στη μάχη των Πανελλαδικών γράφοντας έκθεση για τη δημιουργικότητα. «Την ποια;» σκέφτεσαι. Μοιάζει με κακό ανέκδοτο, να καλείται ο μαθητής του ελληνικού σχολείου να γράψει έκθεση με αυτό το θέμα, έχοντας περάσει δώδεκα χρόνια σε ένα θρανίο που αντί να εμφυσήσει μέσα του τη δημιουργικότητα, του αφαιρεί και όση μπορεί να διαθέτει.

Συγκεκριμένα, ζητήθηκε οι εξεταζόμενοι να εξηγήσουν για ποιο λόγο το σύγχρονο σχολείο οφείλει να καλλιεργεί τη δημιουργικότητα των μαθητών και των μαθητριών, όπως και να αναφέρουν και με ποιον τρόπο οι ίδιοι επιλέγουν να εκφράζουν τη δημιουργικότητά τους στην προσωπική τους ζωή.
Θα ήθελα πολύ να δω τα κείμενα αυτών των παιδιών που στάθηκαν απέναντι από ένα θέμα ειρωνικά διακείμενο προς την ύπαρξή τους ως μαθητών.

Θα ήθελα να μάθω τι έγραψε ο έφηβος που ήθελε να λέει την Iστορία με δικά του λόγια, το παιδί που απαντούσε στις ερωτήσεις της Γλώσσας με έναν δικό του τρόπο και ο μαθητής που δεν κατάλαβε ποτέ πώς λύνεται η τάδε εξίσωση, αλλά έχει ταλέντο στη μουσική, στα εικαστικά ή στο θέατρο. Το οποίο δεν μπόρεσε ποτέ να αξιοποιήσει και να ενδυναμώσει μέσα στο σχολείο.

Η παπαγαλία δεν ζει μόνη της στο βασίλειο της ελληνικής εκπαίδευσης. Βρίσκεται δίπλα σε άλλες πρακτικές που όλες μαζί δημιουργούν ένα περιβάλλον αποστραγγισμένο από τη φαντασία και τη δημιουργική σκέψη, που μένει προκλητικά αδιάφορο μπροστά στην προσωπικότητα του καθενός. Σε αυτό το γραμμικό τοπίο, όλα κινούνται παράλληλα με τα «πρέπει» μιας νοοτροπίας που θέλει τους πάντες, δάσκαλους και μαθητές, δούλους της ύλης και κυνηγούς της σωστής απάντησης. Σωστής κατά την ύλη, ασφαλώς.

Στο ελληνικό σχολείο, οι μαθητές μπαίνουν σε μια γραμμή παραγωγής που καταλήγει στις Πανελλαδικές. Περνούν από τα ίδια στάδια και τοποθετούνται μέσα στα ίδια πακέτα. Είναι σχεδόν κατάρα να διαπιστωθεί ότι δεν χωράς στα πακέτα του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Θεωρείται αδυναμία να διαφοροποιείσαι στη σκέψη, στην κλίση και στον τρόπο. Σαστίζουν μαζί σου, δεν ξέρουν τι να σε κάνουν. Καταλήγεις να περιθωριοποιηθείς σε μια κατηγορία που, λίγο-πολύ, φέρει τον τίτλο «άχρηστος».

Τι να γράψεις για τη δημιουργικότητα, λοιπόν, σε μια κόλλα χαρτί, στις Πανελλαδικές; Κάτι θα γράψεις, αλλά το θέμα είναι να τη ζεις. Να τη γεύεσαι και να την παράγεις. Κι αυτό, το ελληνικό σχολείο σού το έχει στερήσει.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News