Ζούμε σε δύο κόσμους, τον πραγματικό και τον εικονικό. Κι έχουμε δύο προσωπικότητες, δύο συμπεριφορές που αναπτύσσονται παράλληλα, μέσα σε αυτούς τους δύο κόσμους.

Πολλές φορές, οικτίρουμε τον εικονικό κόσμο, τον υποτιμούμε. Η αλήθεια είναι ότι η δυναμική του βοηθά. Οχι πάντα, φυσικά. Ο κόσμος αυτός έχει πολλά στραβά. Πολύ συχνά, τραβάει τα πράγματα σε λάθος κατευθύνσεις, που αποδυναμώνουν τον πραγματικό σκοπό και αποπροσανατολίζουν από την ουσία. Αλλά, ενίοτε, ο εικονικός κόσμος και οι προσωπικότητες που πλάθει κινητοποιούν και εμπνέουν. Ευαισθητοποιούν, πληροφορούν και, ναι, διδάσκουν αξίες. Για παράδειγμα, τη συμπόνια απέναντι στο συνάνθρωπο. Ή, έστω, την ενσυναίσθηση.

Στις κρίσεις και στα δεινά, όπως είναι οι καταστροφικές πυρκαγιές που ζήσαμε τις τελευταίες μέρες, η χρήσιμη δυναμική του εικονικού κόσμου φαίνεται σε όλο το μεγαλείο της. Συναισθανόμαστε τον πόνο μέσα από αναρτήσεις και εικόνες που βλέπουμε στα κοινωνικά δίκτυα. Συγκινούμαστε και ταραζόμαστε με το ποστ ενός γνωστού ή και εντελώς αγνώστου, που περιγράφει το σπίτι του που κάηκε ή τη μάχη του με τις φλόγες.

Βλέπουμε στο timeline να περνάνε φωτογραφίες με καμένα ζώα, πληγωμένους ανθρώπους, κατεστραμμένες περιουσίες και κόπους μιας ζωής. Διαβάζουμε ειδήσεις για εθελοντές που αφήνουν τη βολή τους και τρέχουν να βοηθήσουν, για ήρωες πυροσβέστες, για κινήσεις βοήθειας και συμπαράστασης, από διάσημους και μη. Ολη αυτή η πληροφορία, η οποία περνάει μπροστά μας χειμαρρώδης και αφιλτράριστη, ένα καλό το κάνει στις συνειδήσεις. Μας βάζει στα παπούτσια των άλλων. Μας δείχνει ωραίες πράξεις ανθρώπων. Μας εξανθρωπίζει και μας γλυκαίνει.

Υπάρχει, όμως, και μια υπερβολή σε όλο αυτό, το εικονικό, πάρε – δώσε μας. «Είναι δυνατόν να ποστάρετε φωτογραφίες από νησιά και θάλασσες, την ώρα που η Ελλάδα καίγεται;», «Είναι δυνατόν να ανακοινώνετε πόσο τέλεια περνάτε στις διακοπές σας;», έκραζαν αρκετοί χρήστες. Κάποιοι από αυτούς μπορεί να έγραφαν τα ανάθεμά τους αραγμένοι σε μια ξαπλώστρα, πίνοντας τον φρέντο τους ή λίγο πριν βουτήξουν στην πισίνα του ξενοδοχείου, όπου περνάνε τέλειες διακοπές. Τις οποίες δεν δείχνουν στα κοινωνικά τους δίκτυα, την ώρα που η Ελλάδα καίγεται, αλίμονο.

Η άλλη όψη του νομίσματος, η υπερβολή και τα παρατράγουδά της. Η ενσυναίσθηση και η συμπόνια που μετριούνται μέσα από αναρτήσεις, οι οποίες εκφράζουν πόνο και οδύνη και αφορούν μόνο την κρίση που βιώνουμε. Οποιος αποκλίνει από τον κανόνα, και ποστάρει λίγη χαρά, λίγη θάλασσα, λίγη ανεμελιά αυτές τις μέρες, σταμπάρεται αυτομάτως ως αναίσθητος. Ενας στρατός από ενοχλημένους φρουρούς του δράματος πέφτει επάνω του για να του κάνει παρατήρηση, που αυτός έχει το θράσος να χαμογελά, ετούτες τις ώρες. 

Μιλάμε για την απόλυτη ηλιθιότητα. Μια ψευδαίσθηση του εικονικού κόσμου που δημιουργεί αστυνόμους ήθους και ηθικής και θέλει να υποδείξει τις σωστές διαδικτυακές συμπεριφορές, όπως κάνει ο σκηνοθέτης στο θίασό του. Λες και άμα ποστάρω την παραλία, όπου βρίσκομαι, δεν θλίβομαι με όσα βλέπω να συμβαίνουν στη χώρα. Μπορεί να μην ποστάρω και να μη θλίβομαι. Δεν μετριούνται έτσι αυτά. 

Και μετά, έχουμε και τη συμπόνια από συμφέρον. Μια ροή αναρτήσεων που διαπνέονται από θλίψη και ενδιαφέρον για την καταστροφή, αλλά το βασικό τους κίνητρο, εκείνο που τις διατρέχει υπογείως, είναι η επιθυμία των δημιουργών τους για likes. Αλλο κακό και τούτο. Η έκφραση της ενσυναίσθησης, ως μαγνήτη έλξης της συμπάθειας, ως δόλωμα για να πάρουμε ένα ακόμα «μ’ αρέσει», μια ακόμα καρδούλα κι ένα χαμογελαστό εμότικον, από τους διαδικτυακούς μας ακόλουθους. 

Αμφιβάλλετε ότι συμβαίνει; Δεν λέω ότι όλοι λειτουργούν έτσι, αλλά υπάρχουν αρκετοί που το κάνουν. Κι έτσι, μετατρέπεται και η συμπόνια σε μόδα. Και κάποιοι την ακολουθούν γιατί συμφέρει, γιατί δημιουργεί κλίμα συμπάθειας, μερικά ακόμα likes και εγκωμιαστικά σχόλια, προς το εικονικό τους πρόσωπο.  Και, ίσως, έναν τίτλο στα sites: «Ο τάδε και η τάδε συγκλονισμένοι από την καταστροφή, στέλνουν το δικό τους μήνυμα συμπαράστασης». 

ΥΓ. Συμπόνια επικοινωνιακής τακτικής, τη λέω. Ο εναλλακτικός τίτλος μου. 

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News