Χωρίς αμφιβολία η απόφαση του αμερικανικού εμπορικού δικαστηρίου να κρίνει παράνομους τους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ αποτέλεσε ένα σοκ, όπως επισημαίνει ο αρθρογράφος των Financial Times, Αλαν Μπίτι.

Ομως, δεδομένης της διαχρονικής τάσης των αμερικανικών δικαστηρίων να αφήνουν χώρο στην εκτελεστική εξουσία σε θέματα εθνικής ασφάλειας, πρόκειται για μια εντυπωσιακή και απρόσμενη ανατροπή σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της πολιτικής Τραμπ.

Η απόφαση δεν αποτελεί το τέλος των δασμών, καθώς αυτοί σε αυτοκίνητα και χάλυβα δεν περιλαμβάνονται στην απαγόρευση. Επιπλέον, όπως είναι απόλυτα φυσικό, συνεχίζουν οι FT, ο Τραμπ θα καταθέσει έφεση ενάντια στην απόφαση, ενώ ταυτόχρονα υπάρχουν αρκετοί «ξεχασμένοι» νόμοι που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να προωθήσει την ατζέντα του.

Σίγουρα, όμως, η απόφαση του δικαστηρίου αποδεικνύει τον παραλογισμό των πολιτικών Τραμπ αναφορικά με τους δασμούς, αλλά και το ότι η πολιτική του είναι ευάλωτη τόσο νομικά όσο και σε επίπεδο αγοράς, με την αντίδραση της Wall Street στην απόφαση να είναι ανοδική.

Ενα ακόμη στοιχείο που υπογραμμίζει το άρθρο είναι η χρονική στιγμή της δικαστικής απόφασης. Καταφθάνει σε μία στιγμή που η ΕΕ προσπαθεί να διαπραγματευθεί με την κυβέρνηση Τραμπ. Οι Βρυξέλλες στοχεύουν να αποφύγουν δασμούς 50% που έχουν προαναγγελθεί, εκτός εάν υπάρξει εμπορική συμφωνία έως την 9η Ιουλίου. Η αρχική ημερομηνία ήταν η 1η Ιουνίου, ενώ υπήρξε παράτασή της μετά από τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η παράταση, σύμφωνα πάντα με τον αρθρογράφο των Financial Times, οφείλεται είτε σε υποχώρηση του Τραμπ, είτε σε υποχώρηση της φον ντερ Λάιεν, είτε σε αμοιβαία υποχώρηση. Η τακτική του Τραμπ να ανεβάζει τον πήχη και μετά να κάνει πίσω (το λεγόμενο “Taco trade”: Trump Always Chickens Out) έχει παρατηρηθεί ξανά, ιδιαίτερα όταν η αγορά αντιδρά αρνητικά.

Πληροφορίες των Financial Times αναφέρουν ότι η Κομισιόν προετοιμάζεται να εγκαταλείψει την απαίτηση για κατάργηση του «ανταποδοτικού» δασμού 10% (που, ούτως ή άλλως, τώρα καταρρίπτεται από τη δικαστική απόφαση) και να προσφέρει μονομερείς παραχωρήσεις. Η πίεση προς αυτήν την κατεύθυνση προέρχεται κυρίως από χώρες όπως η Ιταλία, της οποίας η βιομηχανική παραγωγική βάση εξαρτάται από τις εξαγωγές.

Ομως κάτι τέτοιο θα υπονόμευε την αξιοπιστία της ΕΕ. Αν η συμφωνία με τον Τραμπ καταλήξει να μοιάζει με τις ελλιπείς και πρόχειρες «συμφωνίες» του με το Ηνωμένο Βασίλειο ή την Κίνα —χωρίς δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και χωρίς νομικό κύρος— τότε η ΕΕ θα φανεί ανεπαρκής και υποκριτική.

Οι Financial Times σημειώνουν ότι η απόφαση του αμερικανικού δικαστηρίου προσφέρει στην ΕΕ μια σπάνια ευκαιρία να επανατοποθετηθεί. Να σταματήσει να προστατεύει χωρίς ουσιαστικό προγραμματισμό τα ευάλωτα συμφέροντα κάποιων εξαγωγικών κλάδων και να σταθεί υπέρ της αρχής και του διεθνούς δικαίου. Οι προκλήσεις δεν αφορούν μόνο την εξαγωγή αυτοκινήτων ή κονιάκ, αλλά τη διατήρηση ενός διεθνούς εμπορικού συστήματος το οποίο βασίζεται σε συγκεκριμένους κανόνες.

Πρώην αξιωματούχοι του Τραμπ έχουν δηλώσει ότι η ΕΕ ενσαρκώνει όλα όσα ο Τραμπ απεχθάνεται: φιλελευθερισμό, υπερεθνικούς κανόνες και άρνηση υποταγής στην αμερικανική ισχύ. Αν θέλει η Ευρώπη να φανεί αντάξια του ρόλου της, πρέπει να απορρίψει μονομερείς υποχωρήσεις και να επιμείνει μόνο σε αμοιβαίες και ουσιαστικές συμφωνίες, με νομική ισχύ.

Η συμφωνία με τη Mercosur περιμένει ακόμη επικύρωση. Αντί η Ευρώπη να παζαρεύει φοβικά με τον Τραμπ, μπορεί να δείξει ότι υπάρχει και ο υπόλοιπος κόσμος με τον οποίο μπορεί να κλείσει εμπορικές συμφωνίες. Και είναι ένα κόστος που λειτουργεί με συγκεκριμένους κανόνες. Εάν υποκύψει ξανά, όπως έκανε πρόσφατα περιορίζοντας τις εισαγωγές από την Ουκρανία για χάρη πολιτικών πιέσεων, τότε στέλνει το μήνυμα πως δεν μπορεί να σταθεί γεωπολιτικά αυτόνομα. Η απόφαση του αμερικανικού εμπορικού είναι ένα δώρο προς την Ευρώπη. Το ερώτημα είναι αν θα έχει το θάρρος και την ενότητα να το αξιοποιήσει, καταλήγουν οι Financial Times.

Η δικαστική απόφαση

Η απόφαση του τριμελούς ομοσπονδιακού δικαστηρίου για το διεθνές εμπόριο, που εδρεύει στη Νέα Υόρκη, ελήφθη μετά από πλήθος αγωγών που ανέφεραν ότι ο Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του, πήρε αποφάσεις για την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ με κριτήριο τις ιδιοτροπίες του και προκάλεσε οικονομικό χάος.

«Οι τιμωρητικοί παγκόσμιοι δασμοί υπερβαίνουν οποιαδήποτε εξουσία έχει παραχωρηθεί στον Πρόεδρο από τον IEEPA για τη ρύθμιση των εισαγωγών μέσω δασμών», επεσήμαναν οι δικαστές, αναφερόμενοι στον Νόμο περί Διεθνών Εκτακτων Οικονομικών Εξουσιών του 1977. Ο νόμος αυτός αποσκοπεί στην αντιμετώπιση «ασυνήθιστων και έκτακτων» απειλών κατά τη διάρκεια εθνικής εκτάκτου ανάγκης.

«Το δικαστήριο δεν κρίνει τη σοφία ή την πιθανή αποτελεσματικότητα της χρήσης των δασμών ως μέσου πίεσης από τον πρόεδρο. Η χρήση αυτή είναι ανεπίτρεπτη όχι επειδή είναι ασύνετη ή αναποτελεσματική, αλλά επειδή [ο ομοσπονδιακός νόμος] δεν την επιτρέπει», ανέφερε το τριμελές δικαστικό σώμα στην απόφασή του. Η κυβέρνηση Τραμπ κατέθεσε αίτηση έφεσης, ενώ αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου αντέδρασαν στην απόφαση αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του δικαστηρίου στην υπόθεση.

«Δεν είναι αρμοδιότητα των μη εκλεγμένων δικαστών να αποφασίζουν πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί σωστά μια εθνική κατάσταση εκτάκτου ανάγκης», δήλωσε ο Κους Ντεσάι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, σε δήλωση προς το Reuters. Αντίθετα, οι χρηματοπιστωτικές αγορές χαιρέτισαν την απόφαση, σημείωσε ο Guardian. Το δολάριο ανέκαμψε μετά την απόφαση του δικαστηρίου, σημειώνοντας άνοδο έναντι νομισμάτων όπως το ευρώ, το γιεν και το ελβετικό φράγκο.

Στα συγκεκριμένα προϊόντα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει ακολουθήσει ενδελεχή διαδικασία για την επιβολή δασμών χωρίς να βασιστεί στον επίμαχο νόμο. Η απόφαση, αν παραμείνει σε ισχύ, είναι τεράστιο πλήγμα για τη στρατηγική του Τραμπ να χρησιμοποιήσει υψηλούς δασμούς για να αποσπάσει παραχωρήσεις από τους εμπορικούς εταίρους, να επαναφέρει τις θέσεις εργασίας στον τομέα της μεταποίησης στις ΗΠΑ και να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ ύψους 1,2 τρισ. δολαρίων, που ήταν από τις βασικές προεκλογικές του υποσχέσεις.

Οπως γράφει ο Guardian, χωρίς την άμεση επιρροή που παρέχουν οι δασμοί ύψους 10%-54% τους οποίους κήρυξε ο Τραμπ βάσει του IEEPA, η κυβέρνησή του θα πρέπει να ακολουθήσει μια πιο σταδιακή προσέγγιση βάσει άλλων νόμων για το εμπόριο ώστε να υποστηρίξει τις απειλές για δασμούς. Οι αποφάσεις του δικαστηρίου διεθνούς εμπορίου με έδρα το Μανχάταν, το οποίο εκδικάζει διαφορές που αφορούν το διεθνές εμπόριο και τους τελωνειακούς νόμους, μπορούν να προσβληθούν ενώπιον του ομοσπονδιακού εφετείου των ΗΠΑ στην Ουάσιγκτον και, τελικά, ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News