Σε συνέχεια της κονής του επιστολής του με τον πολωνό ομόλογό του, Ντόναλντ Τουσκ, προς την πρόεδρο της Κομισιόν για την ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ασπίδα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσέρχεται τη Δευτέρα στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες με πρόταση για τη δημιουργία ταμείου 100 δισ. ευρώ για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια και Αμυνα.
Η πρόταση του Πρωθυπουργού είναι δύο σημείων: αφενός για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής Αμυνας και αφετέρου για μτη χρηματοδότησή της πέρα από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό εισηγείται τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείου ύψους 100 δισ. ευρώ, το οποίο θα μπορεί να χρηματοδοτήσει τις απαιτήσεις της συλλογικής ευρωπαϊκής ασφάλειας πέρα από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, στα πρότυπα της θετικής εμπειρίας του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).
Ταυτόχρονα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει αυξημένη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες ώστε να δοθεί δημοσιονομικός χώρος στα κράτη-μέλη για τις επενδύσεις στην άμυνα. Η εξαίρεση δηλαδή των επενδύσεων στην Αμυνα από τους δημοσιονομικούς στόχους, να γίνεται εκ των προτέρων και όχι εκ των υστέρων όπως ισχύει με το τρέχον δημοσιονομικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο οι δαπάνες για αμυντικές επενδύσεις μπορούν να εξαιρούνται όταν εκκινεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος έναντι μιας χώρας.
Κάτι τέτοιο θα αύξανε τον δημοσιονομικό χώρο στα κράτη-μέλη που επιθυμούν να επενδύσουν στην άμυνα, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική τους αξιοπιστία.
Η Ελλάδα -σημειώνεται- βρίσκεται μπροστά στη συζήτηση για την αναγκαιότητα μιας ισχυρής ευρωπαϊκής άμυνας, καθώς ήδη οι αμυντικές δαπάνες της ξεπερνούν το 3% του ΑΕΠ, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι από τους πρώτους ευρωπαίους ηγέτες που έχουν υποστηρίξει την στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και την ανάγκη για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας εν μέσω πολλαπλών προκλήσεων.
Τον περασμένο Μάιο ο πρωθυπουργός – από κοινού με τον πολωνό ομόλογό του Ντόναλντ Τουσκ – είχε προτείνει με επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής Αμυνας με ένα εγχείρημα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, μια ευρωπαϊκή αντιαεροπορική ασπίδα που θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί με κοινοτικούς πόρους.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν επίσης ανάμεσα στους 19 ηγέτες της Ε.Ε που – με πρωτοβουλία της Φινλανδίας- υπέγραψαν την επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για αύξηση της χρηματοδότησης για την ευρωπαϊκή Αμυνα.
Η συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής Αμυνας ενόψει των προτάσεων που αναμένεται να καταθέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα μέσα Μαρτίου, πραγματοποιείται σε ένα νέο τοπίο, όπου η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη είναι να αναζητήσει ενιαία στάση και τρόπους εποικοδομητικής συνεργασίας με τη νέα αμερικανική διοίκηση, ενώ με αφορμή τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, έχει ανοίξει η συζήτηση για την αύξηση των αμυντικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Στο γεύμα του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα συζητηθεί η συνεργασία Ε.Ε.- ΝΑΤΟ με τη συμμετοχή του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ενώ στο δείπνο των «27» θα συμμετάσχει και ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ.
Οπως αναμένεται, στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής δεν θα υπάρξουν αποφάσεις, παρά μόνο κατευθύνσεις προς την Κομισιόν και στην ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλας, που καλούνται να παρουσιάσουν νέα «Λευκή Βίβλο» για την ευρωπαϊκή Αμυνα περί τα μέσα Μαρτίου.
Στο θέμα της Αμυνας θα επανέλθει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου.
Η συζήτηση των ευρωπαίων ηγετών για την Αμυνα θα επικεντρωθεί σε τρία βασικά ερωτήματα: στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων κατά προτεραιότητα και με συνεργατικό τρόπο, σε νέες πηγές χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών πόρων και της κινητοποίησης ιδιωτικής χρηματοδότησης, και στην ενίσχυση και εμβάθυνση των εταιρικών σχέσεων.
«Ολοι αναγνωρίζουν ότι οι δαπάνες για την άμυνα πρέπει να αυξηθούν – είναι αναπόφευκτο», εξήγησε ευρωπαίος διπλωμάτης, «το ζήτημα είναι να κατανοήσουμε πώς, σε ποιους τομείς και ποιον δρόμο θα πρέπει να ακολουθήσουμε».
Καλούν την ΕΤΕπ να χρηματοδοτήσει τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης
Στο θέμα της χρηματοδότησης, στο τραπέζι τίθεται και η επέκταση της εντολής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Την περασμένη Παρασκευή 31η Ιανουαρίου, οι ηγέτες 19 κρατών-μελών της ΕΕ έστειλαν επιστολή στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στον πρωθυπουργό της Πολωνίας –χώρας που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ το τρέχον εξάμηνο– και στην επικεφαλής της ΕΤΕπ, καλώντας την Τράπεζα να χρηματοδοτήσει περαιτέρω τον εξοπλισμό και την ασφάλεια της ΕΕ.
Η επιστολή συντάχθηκε με πρωτοβουλία της Φινλανδίας και προσυπογράφεται, μεταξύ άλλων, από την Ελλάδα, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία.
Η ΕΤΕπ καλείται να αναθεωρήσει τον κατάλογο των δραστηριοτήτων που έχουν αποκλειστεί μέχρι στιγμής από τη χρηματοδότηση της τράπεζας, να αυξήσει τον δανεισμό στον τομέα της ασφάλειας και να διερευνήσει τη δυνατότητα έκδοσης ομολόγων των οποίων τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση αμυντικών έργων.
Η ΕΤΕπ, με έδρα το Λουξεμβούργο, δεν έχει προς το παρόν δυνατότητα, στο πλαίσιο της εντολής της, να χρηματοδοτεί εξοπλιστικές δραστηριότητες με την αυστηρή έννοια, όπως πυρομαχικά ή πυραύλους, ώστε να διατηρεί την εξαιρετική πιστοληπτική αξιολόγησή της που της επιτρέπει να δανείζεται με χαμηλά επιτόκια.
Διαθέτει, ωστόσο, ποσό 6 δισ. ευρώ ως το 2027 για δάνεια υπέρ της ανάπτυξης αγαθών διπλής χρήσης, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή οχήματα, ορισμένες εκδοχές των οποίων μπορούν να αναπτύσσονται στο πεδίο της μάχης. Οι τρόποι χορήγησης αυτών των δανείων χαλάρωσαν πέρυσι. Όμως «επείγει να γίνουν νέες πρόοδοι», ζητούν οι 19 χώρες.
Η Αυστρία, η Ιρλανδία, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Μάλτα, η Πορτογαλία και η Σλοβενία δεν συμμετείχαν στην πρωτοβουλία. Η Πολωνία ήταν μεταξύ των παραληπτών της επιστολής.
Η ΕΤΕπ από την πλευρά της χαιρέτισε το αίτημα των χωρών που προσυπέγραψαν το κείμενο για την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της στην Αμυνα.
