Ο τουρισμός, όπως πολύ καλά ξέρουμε εδώ στην Ελλάδα, μπορεί να είναι δίκοπο μαχαίρι: από τη μία φέρνει έσοδα και θέσεις εργασίας, από την άλλη συχνά επιβαρύνει τις πόλεις και τους κατοίκους τους. Ενώ πολλές περιοχές παλεύουν με τις συνέπειες του μαζικού τουρισμού, η Κοπεγχάγη δείχνει έναν νέο δρόμο: έναν τουρισμό που ανταμείβει τους επισκέπτες όταν προσφέρουν και οι ίδιοι στην πόλη. Μέσα από καινοτόμες δράσεις όπως το πρόγραμμα CopenPay, η πρωτεύουσα της Δανίας προτείνει ένα πιο υπεύθυνο, βιώσιμο και συμμετοχικό μοντέλο που αξίζει να το ακολουθήσουν και άλλοι προορισμοί.

Για πολλούς κατοίκους σε όλο τον κόσμο, το φετινό καλοκαίρι, όπως κάθε καλοκαίρι, ο τουρισμός φέρνει δυσφορία αντί για απόλαυση, γράφει το Politico. Στη Βαρκελώνη, εξαντλημένοι από τον υπερτουρισμό, οι ντόπιοι βγήκαν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι. Το ίδιο συνέβη στη Γένοβα, τη Λισαβόνα και τα Κανάρια Νησιά. Στη Βενετία, οι κάτοικοι εξοργίστηκαν βλέποντας την πόλη τους να γίνεται σκηνικό για τον γάμο του δισεκατομμυριούχου Τζεφ Μπέζος.

Η Κοπεγχάγη, όμως, έχει μετατρέψει αυτή την «κατάρα» σε ευκαιρία, καλώντας τους τουρίστες να προσφέρουν θετικά στην πόλη και να ανταμείβονται γι’ αυτό. Ισως ήρθε η ώρα κι άλλες πόλεις να γίνουν εξίσου δημιουργικές.

«Κατά τη διάρκεια του 2024, ο ισπανικός τουρισμός είχε την καλύτερη χρονιά από το 2019. Η συμβολή του στο ΑΕΠ αυξήθηκε σχεδόν 8% φτάνοντας τα 248,7 δισ. ευρώ, ή το 15,6% της οικονομίας. Παρείχε επίσης εργασία σε 3 εκατομμύρια ανθρώπους, σχεδόν το 14% των θέσεων εργασίας στη χώρα», ανέφερε το ισπανικό Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού τον Μάιο. Για πολλούς Ισπανούς, όμως, αυτά τα νέα δεν είναι θετικά. Το αντίθετο. Γι’ αυτούς, όπως και για πολλούς άλλους που ζουν σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όλα αυτά σημαίνουν συνωστισμό, έλλειψη στέγης και σκουπίδια παντού.

Ο τουρισμός, επισημαίνει το Politico, είναι μια συμφωνία με βαρύ τίμημα: φέρνει χρήματα και δουλειές, αλλά όσο αυξάνεται, τόσο περισσότερο οι ντόπιοι νιώθουν να υποφέρουν. Πλέον ακόμη και τα μονοπάτια προς τα Ιμαλάια είναι γεμάτα απορρίμματα, χωρίς να αναφερθούμε καν στον τουρισμό του Instagram.

Ομως δεν χρειάζεται να είναι τόσο καταστροφικός. Η Ελβετία, για παράδειγμα, προσφέρει εκπτώσεις στα τρένα σε όσους μένουν σε «πράσινα» ξενοδοχεία, ενώ χρεώνει με 5 ελβετικά φράγκα όσους επισκέπτονται την αποβάθρα στη λίμνη Μπριένζ, που έγινε διάσημη από τη κορεατική σειρά «Crash Landing on You». Τα έσοδα επενδύονται σε τοπικές υποδομές.

Η Κοπεγχάγη ακολουθεί μια ακόμη πιο πρωτότυπη προσέγγιση. Πέρυσι, η πρωτεύουσα της Δανίας παρουσίασε το πρόγραμμα CopenPay, το οποίο καλεί τους επισκέπτες να κάνουν καλές πράξεις και να ανταμειφθούν. «Αρκεί, για παράδειγμα, να κινηθείτε με ποδήλατο αντί για αυτοκίνητο, να βοηθήσετε στη συντήρηση της πόλης, να εργαστείτε σε κάποιον αστικό κήπο, να ταξιδέψετε με τρένο αντί για αεροπλάνο, ή να παραμείνετε περισσότερο στον προορισμό σας», εξηγεί το CopenPay.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε πιλοτικά για τέσσερις εβδομάδες πέρυσι, ενώ φέτος επεκτάθηκε σε εννέα εβδομάδες, με τη συμμετοχή 100 σημείων ενδιαφέροντος.

Στο πλαίσιο του CopenPay υπάρχουν 15 δράσεις καθαρισμού σκουπιδιών σε όλη την πόλη, σημειώνει το Politico. Μία εξ αυτών προτρέπει: «Καθαρίστε με καγιάκ το λιμάνι της Κοπενχάγης και πάρτε ένα δωρεάν μη αλκοολούχο ποτό και μία μπάρα σίκαλης με την αγορά του Smørrebrød στο Hallernes Smørrebrød».

Για πολλούς, το να καθαρίσουν το λιμάνι της Κοπεγχάγης με καγιάκ ακούγεται σαν μια συναρπαστική δραστηριότητα που θα έκαναν ενδεχομένως και χωρίς ανταμοιβή. Το δωρεάν ποτό είναι ένα επιπλέον κίνητρο. Κι αν σε κάποιον δεν αρέσει το καγιάκ, μπορεί να βοηθήσει με αυτοκινούμενη βάρκα.

Το μάζεμα σκουπιδιών είναι μόνο η αρχή. Οποιος πάει στο Εθνικό Μουσείο με ποδήλατο ή δημόσια συγκοινωνία, παίρνει ένα παγωτό δωρεάν μαζί με το εισιτήριό του. Αν φτάσει στην πόλη με τρένο ή ηλεκτρικό αυτοκίνητο, υπάρχει επίσης επιβράβευση. Παρέχονται, επίσης, δωρεάν ενοικιάσεις ποδηλάτων, γιόγκα και ξεναγήσεις. Οσοι έρχονται με τρένο από το εξωτερικό μπορούν να πάρουν δωρεάν επιπλέον γεύματα στον κεντρικό σταθμό της Κοπεγχάγης.

Το μήνυμα είναι σαφές, σύμφωνα με το Ρolitico: Να φέρεστε υπεύθυνα ως επισκέπτες και η πόλη θα σας ανταμείψει. Και ίσως το CopenPay, και άλλες ανάλογες πρωτοβουλίες, αλλάξουν τη στάση των τουριστών. Οταν συμμετέχεις στον καθαρισμό μιας πόλης, παύεις να τη βλέπεις ως φόντο για φωτογραφίες και αρχίζεις να τη νιώθεις ως μια κοινότητα που αξίζει προστασία.

Τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να είναι πολύ σημαντικές για άλλους προορισμούς, ειδικά αυτούς που υποφέρουν από μαζικό τουρισμό. Για τους Ρωμαίους, ας πούμε, που πνίγονται από τα πλήθη στις όμορφες πλατείες τους. Πώς θα μπορούσε η τοπική διοίκηση να πείσει τους τουρίστες να μην συνωστίζονται και να μην ρυπαίνουν μπροστά στη Φοντάνα ντι Τρέβι; Ισως με ένα πρόγραμμα που θα καλεί τους επισκέπτες να καθαρίζουν δρόμους, να σκουπίζουν παλιές εκκλησίες ή να φροντίζουν κάποιο κοιμητήριο.

Υπάρχουν, όμως, και λόγοι για τους οποίους τέτοιες πρωτοβουλίες ίσως δεν πετύχουν, επισημαίνει το Politico. Κάποιοι τουρίστες ίσως θα λένε ότι βοήθησαν χωρίς να έχουν κάνει τίποτα• το CopenPay βασίζεται στην τιμιότητα. Ομως ο τουρισμός δεν είναι μόνο βάρος για τους κατοίκους των δημοφιλών προορισμών, είναι και για τον πλανήτη. Εκπέμπει περίπου 8% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂ και έχει 20% μεγαλύτερη ένταση άνθρακα από τον μέσο όρο της οικονομίας.

Το να προσφέρεις τη δυνατότητα στους επισκέπτες να καθαρίζουν λιμνοθάλασσες ίσως να μην ταιριάζει σε κάθε μέρος, αλλά κάθε προορισμός μπορεί να βρει δικές του έξυπνες λύσεις. Ας φανταστούμε για λίγο πόλεις γεμάτες τουρίστες που προσφέρουν πέρα από χρήματα και ένα χέρι βοηθείας. Αυτός, είναι ένας τουρισμός που μπορούμε να αντέξουμε.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News