Το να ρίξεις όπλα σε ένα τεράστιο καζάνι και να τους βάλεις φωτιά ίσως να μην είναι ο πιο πρακτικός τρόπος για να τα καταστρέψεις. Oμως, περίπου τριάντα μαχητές του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (ΡΚΚ), άντρες και γυναίκες, έκαναν αυτό ακριβώς στις 11 Ιουλίου, έξω από μια σπηλιά στο βόρειο Ιράκ.
Ηταν ένα τελετουργικό με σημασία, γράφει ο Economist. Eπειτα από 40 και πλέον χρόνια και 40.000 νεκρούς, ο πόλεμος ανάμεσα στην Τουρκία και το PKK, μια από τις πιο μακρόχρονες συγκρούσεις παγκοσμίως, δείχνει να φτάνει στο τέλος του. Το PKK αναμένεται να συνεχίσει τον αφοπλισμό του μέσα στο καλοκαίρι, κατ’ εντολή του φυλακισμένου ηγέτη του, Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Επιτροπή της τουρκικής Βουλής θα επιβλέπει τη διαδικασία. Είναι πολύ πιθανό να δοθεί αμνηστία σε ορισμένα ηγετικά στελέχη των Κούρδων.
Ποτέ στο παρελθόν τα δύο μέρη δεν είχαν πλησιάσει τόσο πολύ στην ειρήνη, από τότε που το PKK πήρε τα όπλα το 1984, ζητώντας τη δημιουργία κουρδικού κράτους. Η λογική των προηγούμενων διαπραγματεύσεων έχει πλήρως ανατραπεί. Παλαιότερα, η Τουρκία, με σημερινό πληθυσμό 88 εκατομμυρίων, έβλεπε τις παραχωρήσεις προς τα περίπου 15 εκατομμύρια Κούρδους ως μοχλό για τον αφοπλισμό του PKK. Αυτήν τη φορά, η τουρκική κυβέρνηση απαιτεί πρώτα τη διάλυση του PKK, πριν δεσμευτεί σε οποιαδήποτε μεταρρύθμιση.
Ο Ερντογάν, όπως θα έλεγε και ένας καλός φίλος του στον Λευκό Οίκο, «κρατά τα περισσότερα χαρτιά», παρατηρεί ο Economist. Χιλιάδες Κούρδοι πολιτικοί και ακτιβιστές είναι φυλακισμένοι, συχνά με αμφισβητούμενες κατηγορίες για τρομοκρατία. Επιχειρήσεις του στρατού και επιθέσεις με drones έχουν αποδυναμώσει το PKK στα βουνά του βόρειου Ιράκ, το βασικό τους οχυρό. Ο ίδιος ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, ελπίζει ότι μια συμφωνία με τους Κούρδους, που θα προβληθεί ως νίκη κατά του PKK, θα του δώσει πολιτική ώθηση για νέο σύνταγμα ή πρόωρες εκλογές.
Ομως ο δρόμος για την ειρήνη στρώθηκε και από τα ισραηλινά μαχητικά. Η υποστήριξη του Ισραήλ προς τους κούρδους αντάρτες στη Συρία και η εναντίωσή του στη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας εκεί, ανησυχούν σοβαρά την τουρκική ηγεσία. Κυρίως διότι το Ισραήλ δεν περιορίστηκε στα λόγια: βομβάρδισε στρατιωτικές βάσεις στη Συρία που θα μπορούσαν να περάσουν στον έλεγχο της Αγκυρας. Πολλοί στην Αγκυρα πιστεύουν ότι ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει το PKK και τα παρακλάδια του, κυρίως στη Συρία, όχι μόνο κατά της Δαμασκού αλλά και κατά της Τουρκίας. Ελπίζουν, γράφει ο Economist, ότι μια συμφωνία με το PKK θα αποτρέψει αυτό το ενδεχόμενο.
Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, έχει ήδη προειδοποιήσει τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), τον συριακό βραχίονα του PKK, να μη εκμεταλλευτούν τις ισραηλινές παρεμβάσεις. «Οποιος προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί την αναταραχή, θα δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα», είπε την περασμένη εβδομάδα, λίγες ώρες μετά από ισραηλινό χτύπημα στο συριακό υπουργείο Εθνικής Αμυνας, που έγινε ως απάντηση σε συγκρούσεις Δρούζων και Βεδουίνων στον νότο της Συρίας.
Ο φόβος ισραηλινής επίθεσης στην Τουρκία δεν περιορίζεται σε θεωρίες συνωμοσίας, επισημαίνει ο Economist. Παρακολουθώντας τις πολεμικές εξελίξεις σε Γάζα, Λίβανο και Ιράν και την εχθρότητα του Ισραήλ προς τη «νέα» Συρία, ο στενός κύκλος του Ερντογάν είναι πεπεισμένος ότι το Τελ Αβίβ θέλει να υπονομεύσει την τουρκική κυριαρχία. Το εξέφρασε ανοιχτά και ο κυβερνητικός του εταίρος, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, αρχιτέκτονας της επαναπροσέγγισης με το PKK, λίγες μέρες μετά τα ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν. «Ο τελικός στόχος είναι η Τουρκία», είπε. Ολο και περισσότεροι Τούρκοι φαίνεται να συμφωνούν μαζί του. Σε πρόσφατη έρευνα, το 43% των Τούρκων θεωρεί το Ισραήλ τη μεγαλύτερη απειλή. Οι ΗΠΑ, αν και σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, ακολουθούν με 30%, και η Ρωσία με μόλις 2%.
Παρόμοια άποψη έχει και ο Οτσαλάν. Σε συνομιλίες του με κούρδους βουλευτές, την άνοιξη, υποστήριξε ότι το Ισραήλ εντείνει τις προσπάθειές του να εμπλέξει τις YPG σε πόλεμο διά πληρεξουσίων, κατά της Τουρκίας. Μόνο ο ίδιος μπορεί να αποτρέψει κάτι τέτοιο, φέρεται να δήλωσε, σύμφωνα με διαρροή των πρακτικών από τις συνομιλίες, οι οποίες έγιναν στη φυλακή όπου κρατείται.
Κούρδοι και Τούρκοι βρίσκονται μπροστά σε μια εντελώς απρόσμενη εξέλιξη, καταλήγει ο Economist: Ο Μπαχτσελί και ο Οτσαλάν, και οι δύο στα 70 τους πλέον, ήταν άσπονδοι εχθροί επί δεκαετίες. Σήμερα, με φόντο το χάος στη Μέση Ανατολή, ο άνθρωπος που μιλούσε για μαρξισμό και κουρδική αυτονομία και ο εθνικιστής που ζητούσε την εκτέλεσή του, βρίσκονται στην ίδια πλευρά: αυτήν της ειρήνης.
