Ετοιμο να γράψει ιστορία είναι το ιαπωνικό Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP), στις εσωκομματικές εκλογές του Οκτωβρίου. Τα μέλη του θα εκλέξουν είτε την πρώτη γυναίκα πρωθυπουργό της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου είτε τον νεότερο άνδρα που θα βρεθεί στον κορυφαίο θώκο από τον 19ο αιώνα έως και σήμερα.
Αρκετά μέλη του LDP θεωρούν ότι το κόμμα βρίσκεται σε κομβικό σημείο, ανεξάρτητα από το ποιος θα εκλεγεί και υπάρχει η ανάγκη μιας εκ βάθρων αναγέννησης, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times.
Το LDP κυβερνά την Ιαπωνία επί σχεδόν 70 χρόνια, ενώ είναι διαιρεμένο μεταξύ της φιλελεύθερης και της συντηρητικής του πτέρυγας, ενώ η δημοτικότητά του μειώνεται.
Υποψήφιοι για την ηγεσία του κόμματος και επομένως και για την πρωθυπουργία είναι πέντε κορυφαία στελέχη του, με την Σανάε Τακαΐτσι και τον Σιντζίρο Κοϊζούμι να εμφανίζονται ως οι επικρατέστεροι, σύμφωνα με τους πολιτικούς αναλυτές, τα τοπικά μέσα ενημέρωσης αλλά και αρκετά μέλη του LDP.
Η Τακαΐτσι θεωρείται συντηρητική και μάλιστα από τους σκληροπυρηνικούς, είναι 60 ετών, ενώ πηγή έμπνευσής της στην πολιτική είναι η… Μάρκαρετ Θάτσερ. Εχει αναλάβει σειρά κορυφαίων χαρτοφυλακίων κατά τη διάρκεια της 32χρονης πολιτικής της καριέρας και ηγήθηκε του προγράμματος «Cool Japan» τη δεκαετία του 2010, που αξιοποίησε τη δύναμη του πολιτισμού της χώρας για να ενισχύσει τη διεθνή επιρροή της.
Ο αντίπαλός της, ο 44χρονος φιλελεύθερος Κοϊζούμι είναι υπουργός Γεωργίας και γιος του μεταρρυθμιστή πρώην πρωθυπουργού, Τζουνιτσίρο Κοϊζούμι. Το 2023 έκανε σερφ στις ακτές κοντά στον πυρηνικό σταθμό της Φουκουσίμα, Νταΐτσι, ο οποίος είχε καταστραφεί από το τσουνάμι, σε μια προσπάθεια να αμβλύνει τις ανησυχίες για ραδιενεργό μόλυνση.
Αναλυτές σημειώνουν ότι η αναμέτρηση αναδεικνύει το δίλημμα που ταλανίζει το LDP: αν θα προσπαθήσει να φέρει πίσω τους συντηρητικούς που έχουν μετακινηθεί σε πιο σκληροπυρηνικά κόμματα ή αν θα ανανεωθεί υπό τον Κοϊζούμι, ο οποίος είναι έξι χρόνια νεότερος από τον μέσο όρο ηλικίας των Ιαπώνων (στα 50,1 έτη). «Το κόμμα γνωρίζει πως για να ξανακερδίσει την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία, θα πρέπει αργά ή γρήγορα να προκηρύξει γενικές εκλογές, και να τις κερδίσει», δήλωσε εν ενεργεία βουλευτής του LDP στους Financial Times και προσέθεσε «περισσότερο από άλλες εσωκομματικές αναμετρήσεις, αυτή αφορά την επιβίωση του κόμματος».
Υπό την ηγεσία του παραιτηθέντος πρωθυπουργού, Σιγκέρου Ισίμπα, ο οποίος βρέθηκε στον θώκο για 11 μήνες, το LDP έχασε τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του κοινοβουλίου, γεγονός που το ανάγκασε να συνεργαστεί με μικρότερα κόμματα. Η αιφνίδια παραίτηση του Ισίμπα έδωσε το έναυσμα για τη μάχη διαδοχής, με τις εκλογές να γίνονται στις 4 Οκτωβρίου και δικαίωμα ψήφου να έχουν τόσο οι βουλευτές του κόμματος όσο και μέλη του.
Σε αντίθεση με το παρελθόν, η ικανότητα του LDP να αναδείξει με ευκολία τον επόμενο πρωθυπουργό δεν είναι πλέον δεδομένη, τονίζεται στο δημοσίευμα των Financial Times.
Οποιος επικρατήσει στην ηγεσία θα χρειαστεί ψήφους ή αποχές από κόμματα της αντιπολίτευσης για να εκλεγεί πρωθυπουργός. «Η φετινή εκλογή ηγέτη έχει ουσιαστικά αναδιαμορφωθεί από την πραγματικότητα μιας κυβέρνησης μειοψηφίας», δήλωσε στους FT, ο Τομπάιας Χάρις, ιδρυτής του ερευνητικού οργανισμού Japan Foresight. Πολιτικοί αναλυτές χαρακτήρισαν την αναμέτρηση ως «καλλιστεία» για το κάποτε κυρίαρχο LDP, αφού όποιος κερδίσει θα αναγκαστεί αμέσως να προσεταιριστεί μικρότερα κόμματα για να περάσει τόσο ο προϋπολογισμούς όσο και μία σειρά νόμων στο κοινοβούλιο.
Αλλοι υποψήφιοι είναι ο γενικός γραμματέας της κυβέρνησης Γιοσιμάσα Χαγιάσι και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Τοσιμίτσου Μοτέγκι, αλλά και οι δύο βρίσκονται πολύ πίσω από την Τακαΐτσι και τον Κοϊζούμι στη φετινή κούρσα διαδοχής.
Πλήθος λαϊκιστικών κομμάτων, όπως το Δημοκρατικό Κόμμα του Λαού, το Σανσέιτο και το Κόμμα Καινοτομίας της Ιαπωνίας, έχουν προσελκύσει τα τελευταία χρόνια νέους ψηφοφόρους αλλά και ψηφοφόρους που προέρχονται από την εργατική τάξη, προωθώντας την ατζέντα για τη μετανάστευση και άλλα ευαίσθητα ζητήματα.
Ο ξένος πληθυσμός στη χώρα έχει αυξηθεί πάνω από 85% από την έναρξη της εποχής των «Abenomics» (σ.σ.: της πολιτικής που ακολούθησε ο πρώην πρωθυπουργός, Σίνζο Αμπε) το 2012, με πολλούς μετανάστες να εργάζονται σε τομείς με σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού, όπως η οικοδομή και η φιλοξενία. Ωστόσο, αυτή η αύξηση — και η ταχύτητά της — έχει προκαλέσει ανησυχία σε πολλούς ψηφοφόρους, που θεωρούν ότι αυτή η απότομη μεταβολή απειλεί τον πολιτισμό και την ταυτότητα της ιαπωνικής κοινωνίας.
Πάντως και οι δύο υποψήφιοι απέφυγαν να ασχοληθούν με αυτά τα «καυτά» θέματα κατά την προεκλογική τους εκστρατεία, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, και επικέντρωσαν τις υποσχέσεις τους στην οικονομία.
Η Τακαΐτσι, πιστή στον αείμνηστο πρωθυπουργό Σίνζο Αμπε, δήλωσε ότι «η Ιαπωνία επέστρεψε» και δεσμεύτηκε να καταστήσει τη χώρα «και πάλι μια ζωντανή γη του ανατέλλοντος ηλίου». Αν και παλαιότερα θεωρούνταν υπέρμαχος των χαλαρών δημοσιονομικών, κάλεσε τώρα για «υπεύθυνες, επιθετικές και συνετές δαπάνες», απέκλεισε τη μείωση του φόρου κατανάλωσης, αλλά υποσχέθηκε χρηματικά επιδόματα και φορολογικές εκπτώσεις για να αντισταθμίσει την αύξηση του κόστους ζωής.
Αναλυτές σημείωσαν ότι το μήνυμά της δείχνει ότι έχει γίνει πιο πραγματίστρια, μετά και την ήττα της πέρυσι από τον Ισίμπα στις εσωκομματικές εκλογές. Στο παρελθόν είχε ταχθεί κατά της αλλαγής νόμου που υποχρεώνει τις παντρεμένες γυναίκες να λαμβάνουν το επίθετο του συζύγου τους. Πολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι συντηρητικές θέσεις της πλήττουν την πολιτική ισότητας των φύλων στην Ιαπωνία.
«Η Τακαΐτσι γίνεται πιο μετριοπαθής και έχει σταματήσει να εκφράζει επιθετικές θέσεις», δήλωσε στους FT, ο πολιτικός επιστήμονας Γιου Ουτσιγιάμα από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο. «Την ίδια ώρα, ο Κοϊζούμι φαίνεται να αποκρύπτει τη μεταρρυθμιστική του στάση και τις απόψεις του για την απορρύθμιση. Και οι δύο υποψήφιοι συγκλίνουν προς μια μετριοπαθή θέση».
Ο Κοϊζούμι επικεντρώθηκε στις αυξήσεις μισθών για να «αποκαταστήσει την ασφάλεια και τη σταθερότητα», καθώς η Ιαπωνία περνά από μια περίοδο αποπληθωρισμού σε μια εποχή διαρκούς αύξησης τιμών. Οι προτάσεις του περιλαμβάνουν αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος για τα εισοδήματα, ώστε να προσαρμόζονται οι αφορολόγητες εκπτώσεις στον πληθωρισμό, μεγάλες δημόσιες επενδύσεις και αύξηση των μέσων ετήσιων απολαβών των μισθωτών από λιγότερο από ένα εκατ. γιεν (33.700 δολάρια) κατά ένα εκατ. γιεν επιπλέον έως το 2030. Σε μια έμμεση απάντηση στην ατζέντα των λαϊκιστικών κομμάτων, δεσμεύτηκε επίσης για αυστηρότερους ελέγχους στις αγορές γης από ξένους. «Θα επανενώσω το LDP και θα προχωρήσω πιο μπροστά την πολιτική», υποστηρίζει ο Κοϊζούμι.
