Oι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας συναντήθηκαν στην Τουλόν την Παρασκευή, σε σύνοδο με έντονο συμβολικό χαρακτήρα. Ηταν η 25η κοινή συνεδρίαση των υπουργικών συμβουλίων των δύο χωρών, ένα δείγμα της σημασίας που αποδίδουν και οι δύο στις αμοιβαίες σχέσεις τους.
Η Τουλόν είναι ναυτική βάση, ένα στρατηγικό σημείο-κλειδί για τη μοναδική πυρηνική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σε μια κρίσιμη στιγμή για την ασφάλεια της Ευρώπης, η εκδήλωση επιβεβαιώνει την αδιαμφισβήτητη σημασία των διμερών σχέσεων στην ΕΕ.
Ωστόσο, όπως σημείωσε το Economist, η συνάντηση έγινε υπό τη σκιά της κυβερνητικής κρίσης στη Γαλλία.
Στις 25 Αυγούστου, ο Φρανσουά Μπαϊρού ζήτησε ψήφο εμπιστοσύνης για τις 8 Σεπτεμβρίου σχετικά με τα σχέδιά του για τη μείωση του χρέους και η κυβέρνησή του ενδέχεται να πέσει.
Ο Εμανουέλ Μακρόν θα παραμείνει υπεύθυνος για τις εξωτερικές υποθέσεις ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Ωστόσο, η αστάθεια στο εσωτερικό της χώρας καθιστά την ανάγκη σύσφιξης των δεσμών μεταξύ του γάλλου προέδρου και του Φρίντριχ Μερτς ακόμη πιο επιτακτική.
Οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με την εποχή του Ολαφ Σολτς στην καγκελαρία.
Η απογοήτευση της Γαλλίας για την απόφαση του Σολτς να δώσει προτεραιότητα στις ΗΠΑ έναντι της Ευρώπης και η κακή προσωπική σχέση μεταξύ των δύο ανδρών οδήγησαν στην εξάντληση της γαλλο-γερμανικής «κινητήριας δύναμης».
Αντίθετα, ο Μερτς, το κόμμα του οποίου ανέτρεψε τον Σολτς στις γερμανικές εκλογές του Φεβρουαρίου, επένδυσε από νωρίς στον Μακρόν.
Η τολμηρή, και μερικές φορές απρόσμενη, προσέγγισή του στη χάραξη πολιτικής —που φάνηκε στην απόφασή του να χαλαρώσει τους κανόνες της Γερμανίας για το χρέος, προκειμένου να χρηματοδοτήσει μια τεράστια αύξηση των αμυντικών δαπανών— εντυπωσίασε τον γάλλο εταίρο του.
Οι δύο άνδρες έχουν τονίσει την καλή τους σχέση, δημοσιεύοντας κοινά άρθρα και ταξιδεύοντας μαζί στην Ουάσινγκτον και στο Κίεβο.
Την Πέμπτη, ο Μακρόν παρέθεσε δείπνο στον Μερτς στην καλοκαιρινή του κατοικία, στο μεσαιωνικό φρούριο του Μπρεγκανσόν στη νότια Γαλλία.
Η χημεία μεταξύ των δύο ηγετών, που μιλούν αγγλικά μεταξύ τους, φαίνεται ασυνήθιστα καλή, επεσήμανε ο Economist.
Ο γάλλος πρόεδρος θεωρεί τον καγκελάριο «άμεσο, απλό, ειλικρινή, συντονισμένο», ενώ ο Μερτς έχει εκθειάσει τον «βαθύ προσωπικό δεσμό» τους.
Εκτός από τις γεωπολιτικές κρίσεις των ημερών —Ουκρανία, Γάζα, Ιράν— δύο ευρύτερα θέματα βρίσκονταν στην ατζέντα στην Τουλόν: η βελτίωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.
Oι χώρες αναμενόταν να ανακοινώσουν μια σειρά από κοινά «προηγμένα έργα» σε τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και η κβαντική πληροφορική. Πραγματοποιήθηκε επίσης συνάντηση του ανανεωμένου γαλλο-γερμανικού συμβουλίου άμυνας και ασφάλειας.
Ο Μερτς ενθουσίασε τους Γάλλους όταν δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι η Ευρώπη πρέπει να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, συμφωνώντας με τον Εμανουέλ Μακρόν για τη «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης.
Μεταξύ άλλων, έχει ξεκινήσει μια συζήτηση για την επέκταση της πυρηνικής αποτρεπτικής δύναμης της Γαλλίας στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Ωστόσο, δεν είναι σίγουρο ότι η Γερμανία είναι έτοιμη να απελευθερωθεί από τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ και τον έτοιμο στρατιωτικό εξοπλισμό της.
Στην Ουκρανία, η Γερμανία δεν φαίνεται να μπορεί να συμβάλει άμεσα στην επιβολή της εκεχειρίας. Ωστόσο, η ελπίδα είναι ότι η οικονομική και υλικοτεχνική υποστήριξή της προς την Ουκρανία θα δικαιολογήσει τη θέση που επιδιώκει να καταλάβει στην «Συμμαχία των Προθύμων» με επικεφαλής τη Γαλλία και τη Βρετανία.
Οι δύο ηγέτες γνωρίζουν επίσης ότι πρέπει να διευρύνουν τις συμμαχίες τους. Η Γαλλία και η Γερμανία συνεργάζονται ήδη καλά με τη Βρετανία όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Τώρα θέλουν να αναζωογονήσουν το «τρίγωνο της Βαϊμάρης» με την Πολωνία. Αυτή την εβδομάδα συνόδευσαν τον πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ σε επίσκεψη στη Μολδαβία για να υποστηρίξουν την υπό πίεση φιλοδυτική κυβέρνηση της χώρας. «Δεδομένων των σημερινών γεωπολιτικών προκλήσεων, της ρωσικής απειλής και της κυβέρνησης Τραμπ, η γαλλο-γερμανική σχέση από μόνη της δεν είναι πλέον επαρκής», ανέφερε στο Economist ο Σεμπαστιάν Μαγιάρ από τη δεξαμενή σκέψης Ζακ Ντελόρ.
Εντός της ΕΕ, οι δύο ηγέτες φαίνεται να συμφωνούν ως προς τη σημασία της μείωσης της γραφειοκρατίας και των ακόμη σημαντικών εμποδίων στο εμπόριο, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών, εντός της ενιαίας αγοράς.
Οι δύο ηγέτες συγκλίνουν και ως προς τις προκλήσεις που θέτει η Κίνα στον τομέα του εμπορίου και της ασφάλειας.
Ωστόσο, υπάρχουν αρκετά σημεία διαφωνίας. Η απροθυμία του Μακρόν να εγκρίνει τη συμφωνία εμπορίου της ΕΕ με τον Mercosur, έναν λατινοαμερικανικό συνασπισμό, έχει εξοργίσει πολλούς στο Βερολίνο.
Η Γαλλία επιμένει να τροποποιηθεί η συμφωνία για την προστασία των ευρωπαίων αγροτών. Η γερμανική άποψη είναι ότι η Ευρώπη, που έχει πληγεί από τους αμερικανικούς δασμούς, πρέπει να αναζητήσει εταίρους όπου μπορεί να τους βρει.
Οι εσωτερικοί κύκλοι των Βρυξελλών πιστεύουν ότι θα βρεθεί μια λύση που θα παρέχει στον Μακρόν την κάλυψη που χρειάζεται για να προωθήσει τη συμφωνία.
Μια ακόμη πιο περίπλοκη πηγή τριβών είναι δύο μεγάλα στρατιωτικά έργα: το κύριο σύστημα μάχης εδάφους (Main Ground Combat System), ένα άρμα μάχης νέας γενιάς, και, ειδικά, το μελλοντικό ευρωπαϊκό μαχητικό αεροσκάφος (Future Combat Air System – FCAS), μια πολύπλοκη αεροπορική πρωτοβουλία που συνδυάζει ένα μαχητικό αεροσκάφος, drones και ένα σύστημα επικοινωνιών «combat cloud».
Οι εντάσεις έχουν αυξηθεί καθώς οι Γερμανοί θεωρούν ότι οι γαλλικές εταιρείες έχουν το πάνω χέρι. Την περασμένη εβδομάδα, το υπουργείο Αμυνας προειδοποίησε ότι το μαχητικό αεροσκάφος κινδυνεύει από τις απαιτήσεις της γαλλικής βιομηχανίας να έχει την αποκλειστική πρωτοκαθεδρία στο εγχείρημα.
Οι δύο υπουργοί Αμυνας έχουν δεσμευτεί να επιλύσουν τις διαφορές τους μέχρι το τέλος του έτους. Ωστόσο, δεν είναι προφανές πώς η πολιτική βούληση μπορεί να επιλύσει την καχυποψία μεταξύ των βιομηχανιών. Οι γάλλοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι «δεν υπάρχει σχέδιο Β». Ωστόσο, ο σκεπτικισμός σχετικά με το FCAS παραμένει έντονος στο Βερολίνο.
Πάντως, ο Μακρόν και ο Μερτς όχι μόνο θέλουν να έχουν καλές σχέσεις, αλλά φαίνεται να κατανοούν την κατάσταση στο εσωτερικό της άλλης χώρας. Για παράδειγμα, σημείωσε το Economist, είναι απίθανο να εκφράσει τις ανησυχίες της κυβέρνησής του για το ασταθές δημόσιο χρέος της Γαλλίας, ενώ ο Μακρόν έχει χαλαρώσει τις εκκλήσεις του προς τη Γερμανία να υποστηρίξει ένα πρόγραμμα κοινού χρέους της ΕΕ για την άμυνα.
Ωστόσο, τα προβλήματα στο εσωτερικό των χωρών τους, τόσο για τον Μακρόν, όσο και για τον Μερτς, που συναντά αντιδράσεις από τους Σοσιαλδημοκράτες, θέτουν περιορισμούς στις φιλοδοξίες τους, αλλά καθιστά τη συνεργασία τους ακόμα πιο σημαντική για την Ευρώπη.
