Υπό τον ξεκάθαρο τίτλο «Ο Τραμπ θέλει τα μέλη του ΝΑΤΟ να δαπανούν περισσότερα για την άμυνα. Δείτε ποιοι είναι αυτοί που πραγματικά πληρώνουν», η αμερικανική έκδοση του Politico περιγράφει το περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων καθώς οι ηγέτες της Συμμαχίας συγκεντρώνονται την Τρίτη 24 και την Τετάρτη 25 Ιουνίου στη Χάγη.
Στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου Κορυφής, στην οποία θα παρευρεθεί και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι η ενίσχυση της συλλογικής Αμυνας της Συμμαχίας και -για τα λέμε τα πράγματα με το όνομά τους- η απαίτηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, οι χώρες-μέλη από την πλευρά της Ευρώπης να ξοδεύουν το 5% του ΑΕΠ γι’ αυτό τον σκοπό.
Στο νέο περιβάλλον η Ελλάδα δεν είναι ο φτωχός συγγενής. Οπως δείχνει η αποτύπωση του Politico, η χώρα μας ευρισκόμενη πολύ ψηλά, στην πέμπτη θέση της λίστας των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, είναι μια από αυτές που ξοδεύουν τα περισσότερα μεταξύ των χωρών που περιλαμβάνει η Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Τη στιγμή που η Γερμανία βρίσκεται στο 2,12% του ΑΕΠ, η Γαλλία 2,06%, η Ολλανδία (του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε) στο 2,05%, η Ιταλία (η τρίτη μεγαλύτερη εθνική οικονομία στην Ευρωπαϊκή Ενωση) στο 1,49% και η Ισπανία στο μόλις 1,28%, πού βρίσκεται άραγε η Ελλάδα;
Η χώρα μας βρίσκεται στην ομάδα των χωρών που το Politico αποκαλεί «Οι Νικητές» (η τσέπη μας το ξέρει βέβαια) και η οποία αριθμεί μόλις έξι μέλη όπως θα δείτε στον παρακάτω πίνακα. Πρώτη είναι η Πολωνία με 4,12% του ΑΕΠ (που ζει με τον φόβο της ρωσικής επιθετικότητας), η Εσθονία (ομοίως) με 3,43%, οι ΗΠΑ με 3,38%, η Λετονία (που επίσης τρέμει τον Πούτιν) με 3,15% και ακολουθούν η Ελλάδα στην πέμπτη θέση με 3,08% του ΑΕΠ και στην έκτη η Λιθουανία με 2,85 του ΑΕΠ δαπάνες για την Αμυνα.
Απόσπασμα του πίνακα που δημοσίευσε το Politico με τη λίστα κατάταξης των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ με βάση τις δαπάνες για την Αμυνα ως ποσοστό του ΑΕΠ:
«Τα μέλη του ΝΑΤΟ σπεύδουν να δείξουν στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ότι επενδύουν χρήματα στην άμυνα καθώς η μάχη της Ρωσίας με την Ουκρανία συνεχίζεται και ο πόλεμος απειλεί να καταστρέψει τη Μέση Ανατολή» γράφει ο ιστότοπος ενόψει της Συνόδου.
Η αμερικανική πλευρά -άγνωστο παραμένει αν τελικά θα είναι παρών ο Τραμπ- θα επιχειρήσει να ορίσει μια προθεσμία ώστε τα μέλη να φτάσουν στο σημείο να δαπανούν το 5% του ΑΕΠ τους για την Αμυνα. Καθώς ο Τραμπ αυξάνει την πίεση, τα μέλη προωθούν νέες επενδύσεις και αναδιανέμουν χρήματα για να πετύχουν τον στόχο.
Ο αμερικανός πρόεδρος έχει διαμαρτυρηθεί πολλές φορές στο παρελθόν για τους ευρωπαϊκούς αμυντικούς προϋπολογισμούς ήδη από την πρώτη θητεία του, ισχυριζόμενος ότι οι χώρες της Ευρώπης εκμεταλλεύονται τις ΗΠΑ και βασίζονται στην Ουάσιγκτον για την ασφάλειά τους.
Mάλιστα τον Φεβρουάριο του 2024, όταν ακόμη διεκδικούσε την επάνοδο του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ δήλωσε (εδώ στο CNN) ότι θα ενθάρρυνε τη Ρωσία να «κάνει ό,τι διάολο θέλει» σε οποιαδήποτε χώρα του ΝΑΤΟ που δεν πληρώνει αρκετά. Μιλώντας τότε σε συγκέντρωση οπαδών του στη Νότια Καρολίνα ο Τραμπ υπενθύμισε πως, ως πρόεδρος, το είχε ξεκαθαρίσει αυτό στα μέλη του ΝΑΤΟ.
To βίντεο της δήλωσης του Τραμπ που σόκαρε τους Ευρωπαίους σε συγκέντρωση στο Κόνγουεϊ της Νότιας Καρολίνας στις 11/2/2024 (YouTube/ Daily Mail):
Μετά τον εκλογική νίκη του Τραμπ στις 5 Νοεμβρίου του 2024, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε περιγράψει όσα ζητούσαν οι ΗΠΑ από το 2018 και συμφώνησε με την ανάγκη ενίσχυσης των δαπανών για την Αμυνα από την πλευρά των κρατών της ΕΕ, κάτι που η Ελλάδα ήδη κάνει εδώ και δεκαετίες λόγω της τουρκικής απειλής.
«Οταν ο Ντόναλντ Τραμπ -νομίζω ήταν το 2017 ή το 2018, δεν ήμουν τότε στην εξουσία- στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ρώτησε τις χώρες τη μία μετά την άλλη αν δαπανούν το 2% του ΑΕΠ τους για την Αμυνα, είχε κατά βάση δίκιο, από την άποψη ότι ήταν πολύ βολικό μέλη να εκμεταλλεύονται αυτό το “μέρισμα ειρήνης”, να δαπανούν το 1% του ΑΕΠ για την άμυνα, ή ουσιαστικά να προσποιούνται ότι έχουν στρατό, επειδή είχαμε τις ΗΠΑ να δεσμεύονται για την προστασία μας», δήλωσε ο έλληνας Πρωθυπουργός στις 14 Νοεμβρίου του 2024 σε εκδήλωση στην Αθήνα.
«Εκπληξη η Ελλάδα»
«Η Ελλάδα αποτελεί έκπληξη σε ό,τι αφορά τις δαπάνες για την Αμυνα, πηγαίνοντας κόντρα στην τάση των περισσότερων μεσογειακών χωρών, καθώς δαπανά περισσότερο από το 3% του ΑΕΠ της. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τον Απρίλιο μια 12ετή στρατηγική Αμυνας ύψους 25 δισ. ευρώ, η οποία θα επικεντρωθεί σε μη επανδρωμένα οχήματα, πυρομαχικά, drones, δορυφόρους και το σύστημα αεροπορικής άμυνας Achilles’ Shield» γράφει το Politico.
Τι γίνεται με την Τουρκία; Αν και η Αγκυρα βρίσκεται μόλις στο 2,09% διαθέτει σύμφωνα με το Politico μια καλά ανεπτυγμένη βιομηχανία όπλων και επομένως αυξημένος ειδικό βάρος εντός τις Συμμαχίας σε ό,τι αφορά τις δαπάνες για όπλα λόγω και του το μεγέθους του στρατού της που είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος στο ΝΑΤΟ. Πρώτες είναι φυσικά με μεγάλη διαφορά οι Ηνωμένες Πολιτείες
Αν και βασικό ζητούμενο της επικείμενης συνόδου είναι η συμφωνία των κρατών-μελών της Συμμαχίας επί του νέου σχεδίου του ΝΑΤΟ για την άμυνα, το οποίο ανεβάζει τον πήχη των δαπανών για τις επενδύσεις, όλα δείχνουν ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, ιδίως μετά την εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν θα είναι επίσης στην ατζέντα.
«Το Ιράν πρέπει να πεισθεί δια της διπλωματικής οδού να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να μην αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο», διαμηνύει η ελληνική κυβέρνηση, με τον Πρωθυπουργό να μεταφέρει στις συνομιλίες του με τους ηγέτες των αραβικών χωρών την ανάγκη αποκλιμάκωσης της κατάστασης.
