Στο Τατζικιστάν βρίσκεται ο πρόεδρός της, Βλαντίμιρ Πούτιν, για επαφές με ηγέτες των πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών (Τατζικιστάν, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν) στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής Κεντρικής Ασίας-Ρωσίας, η οποία ξεκίνησε τις εργασίες της την Πέμπτη. Την Παρασκευή αναμένονται στη Σύνοδο και οι ηγέτες της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Λευκορωσίας.

Αυτή τη φορά ο Πούτιν δεν θα απολαύσει το ίδιο γεωπολιτικό status, έγραψαν οι λονδρέζικοι Times, διότι η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ενωση εντείνουν τις προσπάθειές τους να αμφισβητήσουν την παραδοσιακή κυριαρχία της Ρωσίας στην περιοχή. Μάλιστα ορισμένοι αναλυτές έχουν περιγράψει τις νέες αντιπαλότητες σαν ένα ακόμη κεφάλαιο στην παλιά διαμάχη, του 19ου αιώνα, μεταξύ δύο αυτοκρατοριών (της βρετανικής και της ρωσικής) για επιρροή και πρόσβαση στις πρώτες ύλες της Κεντρικής Ασίας.

Με τη Ρωσία να είναι απορροφημένη με το Ουκρανικό, έγραψαν οι Times, η Κίνα «πάτησε πόδι» σε εκείνα τα μέρη μέσω του εξωστρεφούς προγράμματός της Belt and Road, αυτής της κολοσσιαίας επιχείρησης που στοχεύει στην ενίσχυση του εμπορίου μεταξύ του Πεκίνου και του υπολοίπου κόσμου. Οι Κινέζοι κατασκευάζουν έργα υποδομής εκεί όπου κάποτε λειτουργούσε ο αρχαίος Δρόμος του Μεταξιού: διανοίγουν σήραγγες, μεταμορφώνουν αυτοκινητοδρόμους, χτίζουν γέφυρες. Ολα αυτά αποσκοπούν στη διευκόλυνση της μεταφοράς κινεζικών προϊόντων στη Δύση μέσω της Κεντρικής Ασίας.

Οι Ευρωπαίοι οικοδομούν και αυτοί δεσμούς με τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες. Τον περασμένο Απρίλιο η Κομισιόν ανακοίνωσε επενδυτικό πακέτο 15 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη των υποδομών μεταφορών και για την πρόσβαση στις πολύτιμες πρώτες ύλες. Το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν είναι βασικοί προμηθευτές ουρανίου, χαλκού και πετρελαίου, έτσι η ανάπτυξη των δεσμών της ΕΕ με αυτές τις δύο χώρες θεωρείται κομβικής σημασίας όσον αφορά την απεξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια.

Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημάδια αποστασιοποίησης των χωρών της Κεντρικής Ασίας, τα οποία η Ρωσία ασφαλώς έλαβε υπ’ όψιν. Οι Times θυμήθηκαν τι είπε ο ηγέτης του Τατζικιστάν, Εμομαλί Ραχμόν, το 2022, κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής Κεντρικής Ασίας-Ρωσίας που έγινε στην Αστάνα του Καζακστάν. «Ηταν η σαφέστερη ένδειξη ότι η επιρροή της Μόσχας μειώνεται στην πλούσια σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλους πόρους περιοχή».

Οπως το περιέγραψαν οι Times, «o Πούτιν, μασώντας τη γλώσσα του, κοιτούσε σκυθρωπός τον Ραχμόν να ξεστομίζει τα παράπονά του. Είχε πει: ‘‘Πάντα σεβόμασταν τα συμφέροντα του στρατηγικού εταίρου μας, αλλά απαιτούμε και εμείς τον σεβασμό’’. Σε ένα επτάλεπτο ξέσπασμά του ο Ραχμόν κατηγόρησε το Κρεμλίνο ότι επαναλαμβάνει λάθη της σοβιετικής εποχής, που είχαν οδηγήσει στην κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος, και πλέον, όπως είχε τονίσει, απειλούν τη θέση της Μόσχας στην Κεντρική Ασία. Οι ηγέτες των άλλων κρατών, βασικά μουσουλμανικών, παρέμεναν σιωπηλοί. Ο Ραχμόν τόλμησε να διαμαρτυρηθεί λέγοντας ότι η Ρωσία δεν δίνει την απαιτούμενη προσοχή στα μικρά κράτη».

Οι σχέσεις της Ρωσίας με τη μεγαλύτερη χώρα της περιοχής, το Καζακστάν, είναι ενδεικτικές της δυσκολίας του Κρεμλίνου να επιβάλει τη θέλησή του, εκτιμά η βρετανική εφημερίδα. Τον Ιανουάριο του 2022, λίγο πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, ο Πούτιν ανέπτυξε στρατεύματα στο Αλμάτι του Καζακστάν με σκοπό να βοηθήσει στην καταστολή επικίνδυνων για το καθεστώς διαμαρτυριών, όμως το Καζακστάν αρνήθηκε να υποστηρίξει τον πόλεμο στην Ουκρανία. «Η πολιτική αυτή εξόργισε τους σκληροπυρηνικούς στη Μόσχα, οι οποίοι έχουν ζητήσει την προσάρτηση περιοχών της χώρας που έχει τον δεύτερο μεγαλύτερο ρωσικό πληθυσμό μετά την Ουκρανία».

Πάντως, σύμφωνα με τους Times θα ήταν λάθος να ισχυριστεί κανείς ότι η Ρωσία έχει χάσει παντελώς τον έλεγχο. «Το εμπόριο του Καζακστάν με τη Ρωσία αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία και η Μόσχα ελέγχει σημαντικό μέρος της παραγωγής ουρανίου του Καζακστάν. Λειτουργεί επίσης την Κοινοπραξία Αγωγού της Κασπίας, η οποία διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Καζακστάν. Δυτικά αγαθά, όπως τα iPhone, καταλήγουν στη Μόσχα μέσω Καζακστάν, παρά τη δέσμευση του προέδρου του, Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ, να επιβάλει τις κυρώσεις των Δυτικών εις βάρος της Ρωσίας».

Για τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής και για τις τωρινές σχέσεις τους με τη Ρωσία οι Times ανέφεραν τα εξής: «Ο πόλεμος έχει διαταράξει και τις σχέσεις Ρωσίας-Κιργιστάν. Τον περασμένο Απρίλιο οι δυνάμεις ασφαλείας του Κιργιστάν συνέλαβαν ομάδα Ρώσων που στρατολογούσαν για τον στρατό του Πούτιν. Μεταξύ αυτών ήταν ένας υπάλληλος του Ρωσικού Σπιτιού, ενός πολιτιστικού οργανισμού που συνδέεται με το Κρεμλίνο, αλλά και ένα πρώην μέλος ομάδας διαδικτυακής παραπληροφόρησης υπό την καθοδήγηση των μισθοφόρων της Ομάδας Βάγκνερ».

Και ακολούθησαν πάλι οι διευκρινήσεις: «Η Ρωσία διατηρεί στρατιωτική βάση στο Τατζικιστάν και αεροπορική βάση στο Κιργιστάν, ενώ τα διαστημόπλοιά της εκτοξεύονται από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ, που βρίσκεται στο Καζακστάν, το οποίο η Ρωσία εξακολουθεί να ελέγχει όλα τα χρόνια έπειτα από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. Ο Πούτιν είναι βέβαιο ότι δεν πρόκειται να συλληφθεί στο Τατζικιστάν κατ’ εφαρμογήν του εντάλματος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, αν και το Τατζικιστάν είναι μέλος του, λένε οι αναλυτές. Εξάλλου δεν συνελήφθη πέρσι στη Μογγολία, η οποία είναι και αυτή μέλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, αφού η ασιατική χώρα εξαρτάται από τη ρωσική ενέργεια».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News