Σε μια χώρα όπου τα μετρητά είναι το παν, ο πρωθυπουργός Εντι Ράμα φιλοδοξεί να γίνει η Αλβανία η πρώτη οικονομία παγκοσμίως που θα καταργήσει τα μετρητά μέχρι το 2030.
Εδώ και χρόνια, γράφει το Politico, οι Αλβανοί προτιμούν να φυλάσσουν τα μετρητά τους κάτω από το στρώμα — δίπλα στο… καλάσνικοφ του, όπως λέει το εθνικό αστείο — παρά στις τράπεζες. Αλλωστε το ξενόφερτο (και από την Ελλάδα) ευρώ, που φέρνουν οι μετανάστες σε μασούρια, παραμένει το βασικό νόμισμα αποταμίευσης και ασφαλείας, σε σύγκριση με το ασταθές λεκ.
Αν ο Ράμα πραγματοποιήσει το όραμά του, θα είναι μια ανατροπή για όλη την αλβανική κοινωνία.
Το Politico, ενώ περιέγραψε γλαφυρά τις συναλλαγές που έκανε ο δημοσιογράφος του στα Τίρανα. «Αν και οι περισσότερες αλυσίδες καταστημάτων ή τα μεγάλα εστιατόρια δέχονται κάρτες, οι καφετέριες, τα κέντρα αισθητικής, οι μπουτίκ, οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών και τα παντοπωλεία δεν δέχονται.
»Σε ένα κατάστημα ρούχων, στο κέντρο των Τιράνων, όταν προσπαθήσαμε να πληρώσουμε με ψηφιακή κάρτα, ο ταμίας φάνηκε να μπερδεύτηκε και μας ρώτησε αν έχουμε μετρητά. Το ίδιο συνέβη σε ένα ταξί που πήραμε, αλλά και στο λεωφορείο όπου ο ελεγκτής του χλεύασε και επανέλαβε πιο δυνατά την απαίτησή του για το αντίτιμο του εισιτηρίου: 40 λεκ».
Αυτή τη στιγμή στην Αλβανία, πολλές συναλλαγές γίνονται κάτω από το τραπέζι. Η κατάργηση των μετρητών «είναι απόλυτη προτεραιότητα για χώρες με υψηλό βαθμό παρατυπίας και αποσταθεροποιητικά ποσά παράνομου χρήματος στο χρηματοπιστωτικό σύστημα», δήλωσε στο Politico ο Σελάμι Τζέπα, καθηγητής οικονομικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων.
H Τράπεζα της Αλβανίας έχει μελετήσει τα κρυπτονομίσματα ως πιθανό εργαλείο αντικατάστασης των μετρητών, έγραψε ο ιστότοπος, αλλά αμέσως συμπλήρωσε προς αποφυγήν παρανοήσεων ότι «δεν υπάρχει επίσημος χάρτης πορείας, συνεπώς χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο η ευχή του Ράμα κινδυνεύει να παραμείνει φιλοδοξία».
Το ίδιο το αλβανικό τραπεζικό σύστημα δεν είναι έτοιμο για την αλλαγή, ούτε φυσικά η κοινωνία
Το Politico έριξε λίγο πολιτικό φως στην υπόθεση: «Η κεντροαριστερή κυβέρνηση θέλει να απελευθερώσει τη χώρα από αυτό που η έκθεση της Κομισιόν για την Αλβανία, έτους 2024, περιέγραψε ως «μεγάλη άτυπη οικονομία», η οποία εμποδίζει τις επιχειρήσεις και τον ανταγωνισμό, για να μην αναφέρουμε ότι μειώνει και τα φορολογικά έσοδα. Οι εκτιμήσεις τοποθετούν την γκρίζα οικονομία σε ποσοστό μεταξύ 29% και 50% του αλβανικού ΑΕΠ.
»Ο Σπύρος Μπρουμπούλι, γενικός γραμματέας της Αλβανικής Ενωσης Τραπεζών, μας δήλωσε ότι η κυβέρνηση και οι θεσμοί θα καταρτίσουν σχέδιο για να ανοίξει ο δρόμος για την απαλλαγή από τα μετρητά, με τα επόμενα βήματα να περιλαμβάνουν ένα ανώτατο όριο για τις αγορές που πραγματοποιούνται με φυσικό νόμισμα, την ενσωμάτωση με το σύστημα πληρωμών SEPA της ΕΕ έως τον Οκτώβριο και την εφαρμογή άμεσων πληρωμών SEPA αμέσως μετά».
Το Politico ανέφερε και ότι πρόσφατο γκάλοπ αποκάλυψε πως οι αλβανοί πολίτες δεν συμπαθούν τις τράπεζες, αφού μόνο το 34% του λαού τις εμπιστεύεται. Η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσε ότι οι περισσότεροι από τους μισούς Αλβανούς δεν έχουν καν τραπεζικό λογαριασμό, αλλά η Τράπεζα της Αλβανίας αντέταξε ότι το 78% έχει πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό.
Οι κότες και το Πυροβολικό
«Δεν είναι όλοι πεπεισμένοι ότι το σχέδιο έχει νόημα. Ο Γκενκ Πόλο, συνιδρυτής του Δημοκρατικού Κόμματος της αντιπολίτευσης και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, μας δήλωσε ότι η προσπάθεια να κλείσουν οι γκρίζες ζώνες της οικονομίας με την απαγόρευση των μετρητών είναι ‘σαν να σκοτώνεις κότες χρησιμοποιώντας Πυροβολικό. Αποκάλεσε την ιδέα επίθεση στην προσωπική ελευθερία όσων κατέχουν νομίμως τραπεζογραμμάτια«.
»Ο δε Εραλντ Κάπρι, βουλευτής του Κεντροδεξιού Κόμματος, μας είπε ότι είναι μία από τις ιδέες που ρίχνει ο Ράμα για αποσπά την προσοχή του κόσμου από τα πραγματικά προβλήματα της Αλβανίας, όπως είναι η διαφθορά και το υψηλό κόστος ζωής».
Κατόπιν το δημοσίευμα ανέφερε ότι η ζωή χωρίς μετρητά «είναι το ζητούμενο σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες, όπως η Σουηδία, η Εσθονία και η Ιρλανδία, αλλά η Αλβανία είναι άλλο θέμα και ο σκεπτικισμός του κοινού κατανοητός». Εκανε και μία αναδρομή στις πυραμιδικές «επενδύσεις» της δεκαετίας του 1990, που κατέρρευσαν παταγωδώς και προκάλεσαν κοινωνικοπολιτικό χάος.
