Νωρίς το μεσημέρι της Τρίτης, ώρα Ελλάδας, ο Ντόναλντ Τραμπ κατέφθασε στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο της πρώτης του επίσημης περιοδείας στο εξωτερικό από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, τον περασμένο Ιανουάριο.

Στόχος του αμερικανού προέδρου είναι καταρχάς η εξασφάλιση μιας σειράς συμφωνιών αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η κύρια επιδίωξή του, ωστόσο, για τη Μέση Ανατολή είναι άλλη και κατά πάσα πιθανότητα δεν θα πραγματωθεί.

Ο Τραμπ δεν έκρυψε πως κίνητρο για την επίσκεψή του αρχικά στη Σαουδική Αραβία, στη συνέχεια στο Κατάρ και μετά στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι τα πετροδολάρια των ζάπλουτων πετρελαιοπαραγωγών κρατών του Περσικού Κόλπου. Ιδανικά, ωστόσο, θα ήθελε τη σύναψη μιας μεγάλης συμφωνίας -όχι οικονομικής αλλά διπλωματικής- που θα οδηγούσε στην ομαλοποίηση των σχέσεων της Σαουδικής Αραβίας με το Ισραήλ, καθώς, 19 μήνες μετά από την κήρυξή του, ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα εξακολουθεί, ειδικά έπειτα από την εκ νέου κλιμάκωσή του από το Τελ Αβίβ, να συνταράσσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

«Η Σαουδική Αραβία θέλει να διατηρήσει την εστίαση της επίσκεψης στις διμερείς σχέσεις», δήλωσε, μιλώντας στους Financial Times, ο Αλί Σιχάμπι, ένας σαουδάραβας σχολιαστής κοντά στην βασιλική αυλή. «Η ομαλοποίηση παραμένει στο συρτάρι, εκτός και εάν το Ισραήλ προβεί στις σοβαρές κινήσεις που θέλει η Σαουδική Αραβία, δηλαδή στον τερματισμό του πολέμου και στην ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους. Διαφορετικά δεν υπάρχει διέξοδος», δήλωσε παραπάνω από ξεκάθαρα.

Οπως εξηγούν οι δημοσιογράφοι της λονδρέζικης εφημερίδας αυτή η ασυμφωνία όσον αφορά το μέλλον της Γάζας καθιστά σαφές πως πέρα από τις όποιες εντυπωσιακές υποδοχές και σημαντικές συμφωνίες ο Ντόναλντ Τραμπ θα διαπιστώσει μάλλον αμέσως πως έχουν αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα στη Μέση Ανατολή από τότε επισκέφτηκε τελευταία φορά τη Σαουδική Αραβία το 2017.

«Συμφωνίες -πραγματικές και φιλόδοξες- θα συνεχίσουν να υπογράφονται με τα κράτη του Κόλπου, τα οποία παραδοσιακά ευνοούν τους Ρεπουμπλικάνους προέδρους, διαχειρίζονται ορισμένα από τα μεγαλύτερα κρατικά επενδυτικά ταμεία στον κόσμο και πρόκειται να τιμήσουν τον Τραμπ με πολυτελείς τελετές», γράφουν οι Αντριου Ινγκλαντ και Γκάι Τσάζαν σε ανάλυσή τους. «Ενώ είναι επιφυλακτικά για την απρόβλεπτη φύση του προέδρου και τις επιπτώσεις των εμπορικών πολέμων του, τα αυταρχικά κράτη ενστερνίζονται το συναλλακτικό του στυλ και χαιρετίζουν την περιφρονητική του στάση απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα», προσθέτουν.

Ο σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος του θρόνου και ντε φάκτο ηγέτης της χώρας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει ήδη δεσμευτεί ότι το Ριάντ θα επενδύσει 600 δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ σε διάστημα τεσσάρων ετών. Στη συνέχεια το ίδιο έκαναν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δεσμευόμενα για επενδύσεις ύψους 1,4 τρισ. δολαρίων σε βάθος δεκαετίας ενώ σε μια αντίστοιχη επενδυτική δέσμευση αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων (το αξίας 400 εκατ. υπερπολυτελές Boeing 747 δεν συνυπολογίζεται) αναμένεται πως θα προβεί και το Κατάρ κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Τραμπ στη Ντόχα.

Ορισμένοι αναλυτές αμφισβητούν πως τα κράτη του Κόλπου θα μπορούσαν να δαπανήσουν τόσο μεγάλα ποσά μέσα στα συγκεκριμένα χρονικά όρια, περιλαμβανομένης της κραταιάς Σαουδικής Αραβίας, εξαιτίας των χαμηλότερων τιμών του πετρελαίου αλλά και της εστίασης σε εγχώρια μεγαλεπήβολα projects.

Πάντως την προηγούμενη Πέμπτη το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι θα θεσπίσει μια fast-track διαδικασία με στόχο τη διευκόλυνση μεγαλύτερων επενδύσεων σε αμερικανικές εταιρείες από συμμαχικές χώρες, και αυτό συνέβη χάρη κυρίως σε πιέσεις των κρατών του Κόλπου με στόχο να επιταχυνθούν οι επενδύσεις τους στην Τεχνητή Νοημοσύνη στις ΗΠΑ αλλά και η πρόσβασή τους σε αμερικανικά τσιπ. Και τον προηγούμενο μήνα ο Τραμπ υπέγραψε ακόμη ένα εκτελεστικό διάταγμα, για τη χαλάρωση των περιορισμών στις πωλήσεις ορισμένων όπλων, έπειτα επίσης από πιέσεις των κρατών του Κόλπου, τα οποία συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων αγοραστών αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

«Αυτό δεν είναι ένα γεωπολιτικό ταξίδι που βασίζεται σε ένα στρατηγικό όραμα για την περιοχή», είπε στους Financial Times ο Ντένις Ρος, ένας αμερικανός πρώην διπλωμάτης. «Κατά την πρώτη θητεία Τραμπ υπήρξε μια εστίαση στις ανακοινώσεις για μεγάλες συμφωνίες και επενδύσεις σε συνδυασμό με σημαντικές πωλήσεις όπλων από τις ΗΠΑ. Αναμένω ότι θα δούμε κάτι παρόμοιο», είπε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει, όπως γράφουν οι δημοσιογράφοι της λονδρέζικης εφημερίδας, πως ο Τραμπ θα μπορέσει να αγνοήσει τα πολλά σύννεφα που σκοτεινιάζουν τον ορίζοντα της Μέσης Ανατολής.

Οσον αφορά τον συνεχιζόμενο πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, στο πλαίσιο των (απάνθρωπων) αντιποίνων για τις σφαγές της 7ης Οκτωβρίου του 2023, οι άραβες ηγέτες είναι εξοργισμένοι, ανησυχώντας καταρχάς για το πολύ πιθανό ενδεχόμενο ριζοσπαστικοποίησης γενεών νέων ανθρώπων λόγω της ανείπωτης σφαγής και καταστροφής που εξακολουθούν να λαμβάνουν χώρα στη Λωρίδα.

Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ, ο οποίος πριν εισβάλουν οι Ισραηλινοί στη Γάζα ήταν ευνοϊκά διακείμενος απέναντι στο ενδεχόμενο μιας τριμερούς συμφωνίας με τις ΗΠΑ για την ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ, έχει χαρακτηρίσει τα αντίποινα του Ισραήλ ως «γενοκτονία» ενώ εξακολουθεί να επιμένει πως το Ριάντ δεν πρόκειται να συνάψει ποτέ διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ, έως ότου να ιδρυθεί ένα παλαιστινιακό κράτος.

Σε αυτό το πλαίσιο ο Ντόναλντ Τραμπ μάλλον γνωρίζει ότι, όπως έχουν τα πράγματα σήμερα, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να πραγματωθεί η κύρια επιδίωξή του για τη Μέση Ανατολή (πέρα από τα όποια επιχειρηματικά/επενδυτικά deals) δηλαδή να επεκταθούν οι λεγόμενες Συμφωνίες του Αβραάμ, οι οποίες συνήφθησαν κατά την πρώτη του θητεία, και οδήγησαν τα ΗΑΕ και τρία ακόμη αραβικά κράτη να επισημοποιήσουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ το 2020. «Η Σαουδική Αραβία, ηγέτιδα δύναμη του σουνιτικού μουσουλμανικού κόσμου, θεωρούνταν ανέκαθεν το μεγάλο έπαθλο και το κλειδί, ώστε να ακολουθούσαν και άλλα αραβικά και μουσουλμανικά κράτη», όπως εξηγούν οι Αντριου Ινγκλαντ και Γκάι Τσάζαν.

Ζήτημα αποτελεί επίσης το Ιράν, καθώς αναμένεται πως οι ηγέτες του Κόλπου θα ασκήσουν στον Τραμπ πίεση με στόχο να καταλήξουν οι ΗΠΑ σε μια συμφωνία για το διευρυμένο πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, λόγω του φόβου ενός νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Τραμπ στον Κόλπο το 2017 ο (νεαρός τότε) πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και ο ηγέτης των ΗΑΕ σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ αλ-Ναχιάν συγκαταλέγονταν μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του αμερικανού προέδρου, καθώς προετοιμαζόταν να αποσύρει τις ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία που υπέγραψε η Τεχεράνη με την κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα και άλλες παγκόσμιες δυνάμεις.

Αυτή τη φορά θα διαπιστώσει πως τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και τα ΗΑΕ τάσσονται υπέρ της ύφεσης με την Τεχεράνη και ένας από τους λόγους είναι τρόπον τινά ο ίδιος ο Τραμπ, συγκεκριμένα η χλιαρή, όπως χαρακτηρίστηκε τότε, απάντηση της κυβέρνησής του στο Ιράν, που κατηγορήθηκε για μια επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας το 2019.

Στο Ριάντ και στο Αμπου Ντάμπι το γεγονός αποτέλεσε ακόμη μία επιβεβαίωση της μη προβλεψιμότητας της Αμερικής υπό τον Τραμπ αλλά και της αμφισβητήσιμης δέσμευσής της για την ασφάλειά τους. Πλέον οι δύο χώρες τάσσονται υπέρ μιας νέας συμφωνίας με το Ιράν για τον τερματισμό της πυρηνικής κρίσης, αφού ο αμερικανός πρόεδρος άρχισε τις συνομιλίες με την Τεχεράνη, αλλά -από κοινού με το Ισραήλ- απείλησε επίσης με στρατιωτική δράση εάν αποτύχει η διπλωματία.

«Οι Σαουδάραβες και τα ΗΑΕ έχουν συνειδητοποιήσει ότι, εάν το Ιράν απειληθεί πραγματικά και δεχθεί επίθεση, αυτοί θα είναι θύματα μιας αντεπίθεσης», ανέφερε σχετικά στους Financial Times ο Μπέρναρντ Χάικελ, καθηγητής στο τμήμα Μεσανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. «Πιστεύω λοιπόν ότι οι Σαουδάραβες έχουν παίξει έναν πολύ σημαντικό μεσολαβητικό ρόλο ενώ υπήρξαν και κατευναστικοί με τους ανθρώπους του Τραμπ», πρόσθεσε.

Η Σαουδική Αραβία διευκόλυνε επίσης τις πρόσφατες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας ενώ το Κατάρ μεσολαβεί μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, μαζί με τις ΗΠΑ και την Αίγυπτο. Διπλωμάτες θεωρούν πως η Γάζα καθώς και οι λοιπές περιφερειακές κρίσεις δεν γίνεται να μην αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης.

Ομως σύμφωνα με τον Μάικλ Γουαχίντ Χάνα, αναλυτή στη δεξαμενή σκέψης International Crisis Group, ενδέχεται, τελικά, οι ηγέτες του Κόλπου να επιλέξουν να μην δαπανήσουν πολιτικό κεφάλαιο σε αυτά τα ζητήματα εν μέσω της υπογραφής σημαντικών επενδυτικών συμφωνιών (στο Ριάντ προσκλήθηκαν επίσης κορυφαίοι αμερικανοί CEO, περιλαμβανομένων των Ελον Μασκ, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, Σαμ Αλτμαν και Λάρι Φινκ). «Δεν μπορούν να τα αγνοήσουν. Αλλά πόσο κεντρικά θα είναι; Το κύριο ζήτημα θα είναι η οικονομία και δεν θα θέλουν η οξύτητα να την υπονομεύσει», είπε. «Δεν γίνεται να αποφευχθεί η κουβέντα για τη Γάζα, αλλά η έμφαση θα δοθεί στις οικονομικές συμφωνίες», ανέφερε σχετικά στους FT ένας άλλος αμερικανός διπλωμάτης.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News