Protagon Main Image
Tο άγαλμα του γυμνού Δαβίδ στην Galleria dell'Accademia, στη Φλορεντία | Shutterstock

Ο γυμνός «Δαβίδ» και άλλα 10 «προκλητικά» έργα τέχνης

Με αφορμή τον εξαναγκασμό σε παραίτηση διευθύντριας σχολείου της Φλόριντα επειδή έδειξε στους μαθητές το άγαλμα του Μιχαήλ Αγγέλου, το BBC ρίχνει μια ματιά στην ιστορία της λογοκρισίας στον χώρο της Τέχνης
Protagon Team

Αν και το κρεβάτι, ως αρχετυπικό αντικείμενο, έχει χρησιμεύσει ως απαραίτητο κομμάτι σε μερικά από τα σημαντικότερα έργα της Δυτικής τέχνης –από την «Αφροδίτη του Ουρμπίνο» του Τιτσιάνο μέχρι το «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» του Βαν Γκογκ και από τη «Γυμνή Μάγια» και την «Ντυμένη Μάγια» του Γκόγια μέχρι τον τρομακτικό «Εφιάλτη» του Χένρι Φουζέλι–, η οργή που προκάλεσε στο κοινό η εγκατάσταση του ακατάστατου κρεβατιού της βρετανίδας Τρέισι Εμιν στην Εκθεση Turner Prize του 1998 ήταν έντονη και διαρκής.

Τόπος ενός καταθλιπτικού επεισοδίου στη ζωή της δημιουργού, περιτριγυρισμένος από τα υλικά συντρίμμια μιας αναστατωμένης ψυχής, το τσαλακωμένο κρεβάτι έγινε γρήγορα το χαρακτηριστικό παράδειγμα όσων ισχυρίζονταν ότι η σύγχρονη τέχνη είχε χάσει τον δρόμο της. Οι υπερασπιστές του έργου, ωστόσο, εξεπλάγησαν από το γεγονός ότι, περισσότερα από 80 χρόνια μετά το ουρητήριο του Μαρσέλ Ντισάν, ένα ακατάστατο κρεβάτι μπορούσε να προκαλέσει τέτοια οργή, και αναρωτήθηκαν μήπως η πραγματική αντίρρηση ήταν ότι μια γυναίκα έστησε με τόση θρασύτητα ένα δείγμα διαμονής σε ένα μουσείο ανδρών.

9. Νταβίντ Τσέρνι, «Καρχαρίας», 2005
(David Černý)

Παραπέμποντας στην τολμηρή εγκατάσταση του βρετανού καλλιτέχνη Ντέιμιεν Χιρστ «Η Φυσική Αδυναμία του Θανάτου στο Μυαλό Κάποιου που Ζει» ( 1991), με έναν καρχαρία που ουρλιάζει κρεμασμένος μέσα σε διάλυμα φορμαλδεΰδης, ο τσέχος καλλιτέχνης Ντέιβιντ Τσέρνι τόλμησε να βάλει μέσα σε μια βιτρίνα το ομοίωμα του έκπτωτου ιρακινού δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν νε επιπλέει με δεμένα τα χέρια και τα πόδια μπροστά στους επισκέπτες.

Για κάποιους το έργο έφτασε πολύ κοντά στο να δώσει στον Σαντάμ Χουσεΐν τον ρόλο του θύματος. Για άλλους ήταν αδικαιολόγητα γραφικό. Η προγραμματισμένη έκθεση της αμφιλεγόμενης εγκατάστασης σε ένα μουσείο στο Μίντελκερκε του Βελγίου, στις αρχές του 2006, ακυρώθηκε τελικά με διάταγμα του δημάρχου της πόλης, από φόβο «μήπως ορισμένες ομάδες έβρισκαν το έργο πολύ προκλητικό».

10. Πολ ΜακΚάρθι, «Δέντρο», 2014
(NOWNESS/Facebook)

Η ορμή για λογοκρισία ενός αμφιλεγόμενου έργου γίνεται συνήθως από παρατηρητές του που νιώθουν προσβεβλημένοι – και όχι από προσεκτικούς επιμελητές. Τέτοια ήταν και η περίπτωση, τον Οκτώβριο του 2014, όταν βάνδαλοι έριξαν το τεράστιο φουσκωτό γλυπτό «Δέντρο» του αμερικανού καλλιτέχνη Πολ ΜακΚάρθι, που είχε εκτεθεί για τα Χριστούγεννα στην Πλας Βαντόμ στο Παρίσι, και στη συνέχεια το ξεφούσκωσαν.

Μόλις επισημάνθηκε η στενή ομοιότητά του με το σχήμα ερωτικού βοηθήματος, το κολοσσιαίο γλυπτό ήταν πλέον απροστάτευτο σε επιθέσεις. Ούτε ο καλλιτέχνης γλίτωσε. Ενας αγανακτισμένος, παρών στην εγκατάσταση του γλυπτού, χαστούκισε τρεις φορές τον ΜακΚάρθι, πριν εξαφανιστεί μέσα στο πλήθος…

Exit mobile version