Από τη στιγμή που οι ρώσοι πιλότοι εισέβαλαν στον εναέριο χώρο της Εσθονίας, στις 19 Σεπτεμβρίου, καταδιώχθηκαν από τα πιο προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη του ΝΑΤΟ. Δύο ιταλικά F-35, το «Ghost 1» και το «Ghost 2», ξεκίνησαν αποστολή αναχαίτισης από μια αεροπορική βάση 50 χιλιόμετρα έξω από το Ταλίν.

Για μια στιγμή που φάνηκε αιώνας, σημείωσε η Telegraph, η τύχη του κόσμου βάρυνε τους ώμους πέντε ανδρών –τριών Ρώσων και δύο Ιταλών– που δεν είχαν ραδιοεπικοινωνία μεταξύ τους. Οι Ιταλοί ξεκίνησαν τη ρουτίνα της αεροπορικής αναχαίτισης κουνώντας τα πτερύγιά τους από τη μία πλευρά στην άλλη. Σε απάντηση, οι Ρώσοι κούνησαν τα δικά τους προς τα πίσω. Τότε, ένας από τους ρώσους πιλότους σήκωσε το χέρι του και χαιρέτησε φιλικά.

Για τα επόμενα 12 λεπτά, οι ιταλοί πιλότοι ακολούθησαν τους Ρώσους μέχρι τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ – ένα άνευ προηγουμένου χρονικό διάστημα για εισβολή στον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ. Αυτή τη φορά η επιχείρηση διεξήχθη ειρηνικά και τα μαχητικά του ΝΑΤΟ δεν αναγκάστηκαν να ανοίξουν πυρ εναντίον των τριών ρωσικών MiG-31, τα οποία ήταν οπλισμένα με πυραύλους αέρος-αέρος.

Το παραλίγο θερμό επεισόδιο προκάλεσε εντατικές διαβουλεύσεις στο ΝΑΤΟ σχετικά με το πότε, πού και πώς θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουν πυρά τα αεροσκάφη τους. «Είμαστε πραγματικά περήφανοι για τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε κάθε φορά», δήλωσε στην Telegraph ο αντισμήναρχος Γκαετάνο Φαρίνα, διοικητής της ιταλικής αεροπορικής δύναμης που σταθμεύει στη βάση Amari της Εσθονίας, υπό τις διαταγές του ΝΑΤΟ.

Το ΝΑΤΟ αστυνομεύει τον εναέριο χώρο των βαλτικών κρατών της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, καθώς κανένα τους δεν διαθέτει μαχητικά αεροσκάφη. Από την έναρξη της ιταλικής παρουσίας στη βάση της Εσθονίας, την 1η Αυγούστου, οι άνδρες του αντισμηνάρχου Φαρίνα έχουν αναλάβει δράση επτά φορές, αλλά μέχρι τώρα οι αναχαιτίσεις έχουν γίνει πάνω από διεθνή ύδατα.

Το τελευταίο περιστατικό συνέβη σε μια περίοδο δύο εβδομάδων, κατά την οποία ο Βλαντίμιρ Πούτιν ξεκίνησε μια σειρά επιχειρήσεων με σκοπό να δοκιμάσει την ικανότητα του ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί τα σύνορά του: μια σειρά από drones εκτοξεύθηκε στην Πολωνία, τα αεροδρόμια του Oσλο, της Κοπεγχάγης και τέσσερα ακόμα στη Δανία αναγκάστηκαν να κλείσουν λόγω drones άγνωστης προέλευσης, ενώ, εν όψει των εκλογών που θα διεξαχθούν αυτό το Σαββατοκύριακο στη Μολδαβία, η Μόσχα υπαινίσσεται εισβολή.

Στις διαβουλεύσεις του άρθρου 4, που ξεκίνησαν στο ΝΑΤΟ από την κυβέρνηση της Εσθονίας σχετικά με την παραβίαση του εναερίου χώρου της, τέθηκε το ερώτημα: «Τι θα συμβεί αν τα ρωσικά αεροσκάφη το ξανακάνουν; Και τι θα συμβεί αν, αυτή τη φορά, μας πιέσουν ακόμα περισσότερο;».

Τα τελευταία δέκα χρόνια η Ρωσία έχει παραβιάσει τον εναέριο χώρο της Εσθονίας τουλάχιστον 40 φορές – μία φορά από ένα αεροσκάφος που μετέφερε τον Πούτιν στο Ελσίνκι για μια συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ, το 2018. Ωστόσο αυτές οι παραβιάσεις συνήθως αφορούσαν «συντομεύσεις» γύρω από το ακατοίκητο νησί Βάιντλου, βόρεια της Εσθονίας, από μεμονωμένα, παλιά αεροσκάφη.

Αυτή τη φορά, τρία σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη πέταξαν τουλάχιστον οκτώ χιλιόμετρα μέσα στον εναέριο χώρο της Εσθονίας. Και παρ’ όλο που οι Ρώσοι ακολούθησαν τη διεθνώς συμφωνημένη διαδικασία αναχαίτισης, δεν άλλαξαν την πορεία τους ούτε απομακρύνθηκαν άμεσα από τον εναέριο χώρο της Εσθονίας.

«Χαλαρή» η αντίδραση των ιταλών πιλότων

Κατά την επιστροφή στη βάση δεν υπήρξαν φωνές και κραυγές τύπου «Top Gun» από τους ιταλούς πιλότους. «Είναι η δουλειά μας», είπε στην Telegraph ο αντισμήναρχος Φαρίνα. «Οι άνδρες ήταν χαλαροί». Οταν όμως, ένα ρωσικό μαχητικό αεροσκάφος εισέβαλε στον τουρκικό εναέριο χώρο το 2015, καταρρίφθηκε μέσα σε 17 δευτερόλεπτα.

Μόλις τα ιταλικά F-35 επέστρεψαν στα υπόστεγά τους, ορισμένοι άρχισαν να αναρωτιούνται γιατί η κατάφωρη παραβίαση του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ δεν είχε αντιμετωπιστεί με την ίδια αντίδραση. Αλλοι αναρωτήθηκαν αν οι ρώσοι πιλότοι είχαν παρεκκλίνει από την πορεία πτήσης τους κατά λάθος. «Δεν μπορώ να πω, ίσως θα μπορούσε να συμβεί με ένα παλιό μαχητικό», είπε ο Φαρίνα.

Η εσθονική κυβέρνηση δεν εκτιμά ότι η απάντηση θα έπρεπε να ήταν πιο δυναμική, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ πιο εκρηκτικά αποτελέσματα στη μικρή χώρα της Βαλτικής, η οποία μοιράζεται σύνορα 295 χλμ. με τη Ρωσία. Τα ρωσικά αεροσκάφη δεν κατευθύνονταν προς την ηπειρωτική Εσθονία, ούτε ήταν οπλισμένα με πυραύλους που θα μπορούσαν να χτυπήσουν στόχους στο έδαφος.

Τελικά, όμως, η απόφαση για το αν θα πατηθεί η σκανδάλη του ΝΑΤΟ ανήκει στο ίδιο και στις κυβερνήσεις που παρέχουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στις αποστολές του. Οι κανόνες εμπλοκής του ΝΑΤΟ είναι απόρρητοι. Ωστόσο, όταν κυβερνήσεις χωρών όπως η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Σουηδία παρέχουν αεροσκάφη στο ΝΑΤΟ, έχουν το δικαίωμα να θέτουν «προϋποθέσεις» για τη χρήση τους.

Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι μια κυβέρνηση επιλέγει να ενεργήσει με μεγαλύτερη προσοχή από την άλλη.

Οπως ανέφερε η Telegraph, την Παρασκευή, η αντίδραση του ΝΑΤΟ καθοδηγήθηκε από έναν γερμανό στρατηγό που είναι υπεύθυνος για το Κέντρο Συνδυασμένων Αεροπορικών Επιχειρήσεων (Caoc) στη μικρή γερμανική πόλη Ουεντέμ.

Η συνολική διοίκηση εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ και τον διορισμό του πτεράρχου Αλέξους Γκρίνκεβιτς, του ανώτατου συμμαχικού διοικητή των Ενόπλων Δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.

Οι οδηγίες πρέπει να αποσαφηνιστούν

Από την Παρασκευή, πάντως, επισήμανε η βρετανική εφημερίδα, δεν είναι σαφές υπό ποιες ακριβώς συνθήκες μπορεί να καταρριφθεί ένα ρωσικό μαχητικό. Εάν ένας πιλότος αισθάνεται ότι η ζωή του απειλείται –για παράδειγμα, αν ένα ρωσικό αεροσκάφος έχει κλειδώσει στο στόχαστρό του το αεροσκάφος του–, τότε έχει το δικαίωμα να ανοίξει πυρ.

Ωστόσο, σε πιο περίπλοκες καταστάσεις, η τελική απόφαση εναπόκειται στην κυβέρνηση που παρέχει το αεροσκάφος στο ΝΑΤΟ. Μετά από ημέρες διαπραγματεύσεων στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, το όργανο λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ, θα έχει αναλυθεί εάν αυτό καθιστά την Εσθονία ευάλωτη.

«Ισως τα συστήματά μας πρέπει να αποσαφηνιστούν και να συμφωνηθούν εκ των προτέρων», δήλωσε ο Ερικ-Νάιλς Κρος, βουλευτής της Εσθονίας και πρώην διευθυντής των υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας.

Η Ρωσία «προσπαθεί συνεχώς να ξεπεράσει τα όρια», δήλωσε στην Telegraph πηγή που σχετίζεται με τον βρετανικό στρατό και με εμπειρία στην Εσθονία.

Η κλιμάκωση σημαίνει ότι η Βρετανία, η οποία έχει περίπου 1.000 στρατιώτες στη χώρα, «πρέπει να διασφαλίσει πως οποιαδήποτε δύναμη που το Ηνωμένο Βασίλειο είναι έτοιμο να αναπτύξει, διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό και ισχύ για να μπορεί να αμυνθεί και να στηρίξει την άμυνα της Εσθονίας».

Σε κοινή δήλωση την Τρίτη, το ΝΑΤΟ προειδοποίησε τη Ρωσία ότι είναι έτοιμο να χρησιμοποιήσει «όλα τα στρατιωτικά μέσα» για να αντιμετωπίσει εισβολές στον εναέριο χώρο του, χωρίς να θέτει σαφή όρια για το πότε θα το πράξει. Το πρόβλημα είναι ότι, αν το ΝΑΤΟ ανακοινώσει συγκεκριμένες απειλές, «πρέπει να τις υποστηρίξει», δήλωσε ο Εντ Αρνολντ, ανώτερος ερευνητής στη δεξαμενή σκέψης Royal United Services Institute στο Λονδίνο.

Ο Πούτιν δεν θα διστάσει να στείλει τους πιλότους του σε μια αποστολή που μοιάζει με αποστολή αυτοκτονίας, προκειμένου «να προκαλέσει το ΝΑΤΟ σε μια πρόκληση που θα μπορεί στη συνέχεια να εκμεταλλευθεί και ταυτόχρονα να προκαλέσει τριβές εντός της Συμμαχίας», τόνισε ο ίδιος.

Εκτεταμένη στρατιωτική ενίσχυση

Στην πιο ήπια εκδοχή, αυτό μπορεί να σημαίνει αερομαχίες, ισχυρισμούς για θύματα και περισσότερες επιθέσεις με drones. Ωστόσο, η Εσθονία προχωρά επίσης σε εκτεταμένη ενίσχυση και αναδιάρθρωση των Ενόπλων Δυνάμεών της, προκειμένου να καταστεί μη ελκυστικός στόχος για τη Ρωσία, η οποία είχε ενσωματώσει τη χώρα στη Σοβιετική Ενωση το 1940.

Κοντά στα ανατολικά της σύνορα κατασκευάζονται τάφροι για άρματα μάχης. Η κυβέρνηση προμηθεύεται μεγάλες ποσότητες πυραύλων μακράς εμβέλειας, πυρομαχικών και προηγμένων συστημάτων αεροπορικής άμυνας, συμπεριλαμβανομένου του Iris-T, το οποίο θα παραδοθεί μέχρι το τέλος του έτους.

Μέχρι το 2029, οι ετήσιες στρατιωτικές δαπάνες της Εσθονίας θα ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 5,4% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ. Δεν θα αγοράσει όμως μαχητικά αεροσκάφη, όπως δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο υπουργός Αμυνας, Χάνο Πεβκούρ.

Αν το έκανε, θα είχε το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τα δικά της αεροσκάφη για να καταρρίψει ρωσικά μαχητικά – ανεξάρτητα από την άποψη του ΝΑΤΟ για το θέμα. Χωρίς τέτοια αεροσκάφη, η απόφαση για την εκτέλεση αεροπορικών επιθέσεων θα παραμείνει στα χέρια του ΝΑΤΟ.

Η άμεση απόφαση του Ταλίν να ζητήσει διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 4 «μπορεί να σας οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι είμαστε ανήσυχοι ή προβληματισμένοι», δήλωσε στην Telegraph ο Γιονατάν Βσέβιοβ, γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών της Εσθονίας. «Δεν είμαστε», τόνισε. «Είμαστε απολύτως σίγουροι για την ικανότητά μας, μαζί με τους συμμάχους μας, να υπερασπιστούμε το ΝΑΤΟ και την ΕΕ εδώ, σε αυτή την περιοχή».

Σχεδόν κανένα ρωσικό στράτευμα δεν βρίσκεται στις παραμεθόριες περιοχές του Λένινγκραντ και του Πσκοβ, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις είναι απασχολημένες στο ουκρανικό μέτωπο.

Το Ταλίν αναμένει περισσότερες απειλές τύπου «γκρίζας ζώνης», όπως το αερόπλοιο που πέταξε πάνω από τον ποταμό προς την εσθονική πόλη Νάρβα ή την αφαίρεση των σημαδούρων που σηματοδοτούν τα σύνορα.

Στη Νάρβα, η Μόσχα ασκεί προπαγάνδα στον ρωσικής καταγωγής πληθυσμό χάρη στην εσκεμμένη επέκταση της εμβέλειας των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών δικτύων της Ρωσίας.

Ενας ανώτερος αξιωματούχος της εσθονικής κυβέρνησης δήλωσε ότι η κρίση είχε θετικά αποτελέσματα για τη χώρα. Η κυβέρνηση πιέζει για τη χαλάρωση διαφόρων κανόνων και κανονισμών που θα επιταχύνουν τη διαδικασία επανεξοπλισμού της Εσθονίας. Και έχει ζητήσει αυξημένη παρουσία του ΝΑΤΟ εντός των συνόρων της.

Κατά την επίσκεψή του στην αεροπορική βάση Αμάρι την Τετάρτη, ο Γκουίντο Κροσέτο, υπουργός Αμυνας της Ιταλίας, ανακοίνωσε ότι η Ιταλία θα παρατείνει την αποστολή της εκεί για έναν ακόμη μήνα. Για πρώτη φορά η αποστολή αυτή περιλαμβάνει τη χρήση ενός προηγμένου πυροβολικού αεράμυνας Samp/T, ικανό να καταρρίπτει στόχους σε απόσταση 150 χλμ.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News