Στις περισσότερες χώρες του κόσμου, η καλή, ποιοτική τηλεόραση είναι φθηνή. Μια μηνιαία απλή συνδρομή στο Netflix κοστίζει λιγότερο από μια πίτσα σε πακέτο. Στη Βόρεια Κορέα, όμως, η παρακολούθηση μιας συναρπαστικής τηλεοπτικής σειράς μπορεί να κοστίσει σε κάποιον ακόμη και τη ζωή του. Αυτό αναφέρει ο Economist, επισημαίνοντας ότι σύμφωνα με τον «Νόμο κατά της Αντιδραστικής Σκέψης» του 2020, κανένας Βορειοκορεάτης δεν μπορεί να καταναλώνει, να κατέχει και να διανέμει τη «σάπια ιδεολογία και κουλτούρα εχθρικών δυνάμεων».

Αυτό σημαίνει ότι στην πιο ερμητική δικτατορία του κόσμου νοτιοκορεατικές σειρές, νοτιοκορεατική ποπ μουσική καθώς και νοτιοκορεατικά βιβλία, ακόμη και πίνακες και φωτογραφίες, απαγορεύονται αυστηρώς. Οι ποινές για τους παραβάτες του συγκεκριμένου νόμου κυμαίνονται από καταναγκαστική εργασία έως εγκλεισμό σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, ακόμη και θάνατο, με διάφορες ομάδες προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να κάνουν λόγο για πολλές εκτελέσεις. Το 2022, για παράδειγμα, ένας 22χρονος αγρότης εκτελέστηκε, επειδή άκουσε 70 νοτιοκορεατικά τραγούδια και παρακολούθησε τρεις νοτιοκορεατικές ταινίες…

Ωστόσο, παρά το τεράστιο ρίσκο, οι Βορειοκορεάτες παρακολουθούν ενθουσιωδώς νοτιοκορεατικές σειρές. Στο πλαίσιο μιας έρευνας του υπουργείου Ενοποίησης της Νότιας Κορέας, μεταξύ Βορειοκορεατών που αυτομόλησαν την περίοδο 2016-20 διαπιστώθηκε ότι το 83% είχε παρακολουθήσει «σάπιες» -σύμφωνα με το καθεστώς της Πιονγκγιάνγκ- νοτιοκορεατικές σειρές πριν αυτομολήσει. Το ποσοστό επί του συνόλου των πολιτών της Βόρειας Κορέας κατά πάσα πιθανότητα δεν είναι τόσο υψηλό. Μιλώντας, ωστόσο, για τους millennials (όσοι έχουν γεννηθεί από το 1981 έως το 2000) η Κανγκ Γκιου-ρι, η οποία αυτομόλησε το 2023, είπε πως «μπορεί να μην το δηλώνουν [δημοσίως], αλλά δεν γνώριζα κανέναν που να μην είχε παρακολουθήσει κάποιο ξένο βίντεο».

Ομως τι είδους τηλεοπτικές παραγωγές συνεπαίρνουν τους Βορειοκορεάτες, τόσο ώστε να ρισκάρουν ακόμα και τις ζωές τους για να τις παρακολουθήσουν; Επιδιώκοντας να απαντήσουν στο ερώτημα, οι δημοσιογράφοι του Economist εστιάζουν καταρχάς σε όλα όσα μπορούν και υποτίθεται πως πρέπει να βλέπουν οι Βορειοκορεάτες. Στο «Ενα Λουλούδι στο Χιόνι», μια βορειοκορεατική ταινία του 2011, για παράδειγμα, η πρωταγωνίστρια γυαλίζει τα παπούτσια του αρραβωνιαστικού της σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό, λίγο πριν χωρίσει μαζί του, για να αφοσιωθεί στην επαναλειτουργία ενός παλιού εργοστασίου κουβερτών καθώς και στην ανατροφή ορφανών. Τελικά το εργοστάσιο αρχίζει να επαναλειτουργεί χάρη στις προσπάθειές της, όμως ο πρώην αρραβωνιαστικός της χάνει με τραγικό τρόπο τη ζωή του, μεταφέροντας εξοπλισμό στο εργοστάσιο.

Αντιθέτως τα νοτιοκορεατικά δράματα προσφέρουν λιγότερο ολοκληρωτικές και, κατ’ επέκταση, πιο ανθρώπινες εκδοχές του ρομαντισμού. Ο Ριου Χι-τζιν, ένας πρώην κολυμβητής από την Πιονγιάνγκ, εξήγησε τη διαφορά: «Στα [νοτιοκορεατικά] δράματα, μπορείς να δεις ανθρώπους να λένε “Σ’ αγαπώ” τόσο ελεύθερα. Στη Βόρεια Κορέα θα μπορούσες να πεις μόνο ότι αγαπάς τον πρόεδρο Κιμ Γιονγκ Ουν και τον πατέρα του».

Η αγαπημένη νοτιοκορεατική παραγωγή της Κανγκ Γκιου-ρι, της millennial που αυτομόλησε το 2023, ήταν η σειρά «May Queen» του 2012, που είδε την πρώτη φορά μέσω μιας λαθραίας κάρτας μνήμης, μέσα στα μεσάνυχτα, ενώ συνολικά την ξαναείδε ακόμη είκοσι φορές. Στα σχεδόν 40 επεισόδια, μια θαρραλέα πρωταγωνίστρια καταφέρνει να ξεπεράσει τη φτώχεια και τις οικογενειακές ίντριγκες και να γίνει ναυπηγός. Στο τέλος συναντά τον έρωτα της ζωής της και, αντί να τον εγκαταλείψει για να εργαστεί σε ένα άθλιο κρατικό εργοστάσιο κουβερτών, καταλαμβάνει τη θέση που της αξίζει ως επικεφαλής της οικογενειακής επιχείρησης, ξεφεύγοντας από το σκοτεινό παρελθόν της.

«Η παρακολούθησή του μου έδωσε δύναμη», θυμάται σήμερα η Κανγκ Γκιου-ρι. Μάλιστα εργαζόταν και αυτή στον κλάδο της ναυτιλίας και καλούνταν συνεχώς να ξεπερνάει σημαντικές δυσκολίες, έχοντας να αντιμετωπίσει διεφθαρμένους αξιωματούχους και ασεβείς πελάτες κατά πολύ μεγαλύτερούς της. «[Η πρωταγωνίστρια] ήταν πρότυπο για μένα, ο τρόπος που συνέχιζε να αντέχει και να ξεπερνά πραγματικά δύσκολες καταστάσεις σε μικρή ηλικία», είπε. «Αισθανόμουν σαν να ήμουν εγώ».

Για τους Βορειοκορεάτες, «τα μίντια δεν είναι απλώς ψυχαγωγία, είναι πληροφόρηση», είπε στον Economist o Λι Κουάνγκ-μπαέκ της Unification Media Group, μιας ΜΚΟ που παράγει περιεχόμενα ειδικά σχεδιασμένα για να εισάγονται λαθραία στον βορρά της κορεατικής χερσονήσου. Αυτό σημαίνει πως ακόμη και μια φαινομενικά ρηχή παραγωγή μπορεί να προσφέρει ένα παράθυρο σε κόσμους που κατά τα άλλα θα ήταν απρόσιτοι. Κάποτε η βορειοκορεατική προπαγάνδα ισχυριζόταν ότι ο νότος ήταν ένας φτωχός και κολασμένος τόπος με ανεξέλεγκτη εγκληματικότητα. Οι νοτιοκορεατικές παραγωγές, όμως, με φόντο δρόμους γεμάτους αυτοκίνητα, πλουσιοπάροχα γεύματα και πολυτελή διαμερίσματα, παρουσίαζαν μια εντελώς διαφορετική και πολύ πιο πραγματική εικόνα. Η Κανγκ Γκιου-ρι σημείωσε σχετικά πως ακόμη και απλά πράγματα αναφορικά με την κατάσταση στον νότο, όπως η ποικιλία των χτενισμάτων, αποκάλυπταν στους Βορειοκορεάτες πόσο πιο ελεύθερη είναι η ζωή εκεί.

Για τους Βορειοκορεάτες, οι νοτιοκορεατικές παραγωγές είναι ταυτόχρονα οικείες και εξωτικές. Οι ηθοποιοί μοιάζουν, φυσικά, και ακούγονται ως Κορεάτες, αλλά τα μεγάλα μπάτζετ και τα έξυπνα ειδικά εφέ τους κάνουν να φαίνονται πολύ πιο λαμπεροί από τους βορειοκορεάτες συναδέλφους τους. Οι θαυμαστές τους στον βορρά τους μιμούνται σιωπηρά, είτε πρόκειται για κομμωτές που αντιγράφουν τα νοτιοκορεατικά κουρέματα και χτενίσματα είτε για νέους και νέες που συχνά μιμούνται τον νοτιοκορεατικό τρόπο ομιλίας.

Πώς, όμως, οι Βορειοκορεάτες καταφέρνουν να παρακολουθούν τις αγαπημένες τους νοτιοκορεατικές παραγωγές; Κάποιοι ζουν αρκετά κοντά στα σύνορα, οπότε «πειράζουν» τις τηλεοράσεις τους, ώστε να μπορούν να «πιάνουν» σειρές και εκπομπές από την Κίνα ή τη Νότια Κορέα. Αλλοι παρακολουθούν σειρές που εισέρχονται λαθραία από την Κίνα σε στικάκια ή κάρτες μνήμης. Ορισμένοι δανείζονται τις κάρτες μνήμης από φίλους ενώ οι λίγοι τυχεροί που έχουν χρήματα τις αγοράζουν στη μαύρη αγορά.

Αν και τα δημοφιλή νοτιοκορεατικά σίριαλ στη Βόρεια Κορέα είναι σε μεγάλο βαθμό απολιτικά, το καθεστώς τα βλέπει ως αυξανόμενη απειλή, εξού και οι αυστηρότερες ποινές για τους παραβάτες. Στο παρελθόν η θανατική ποινή προβλεπόταν μόνο για διανομείς ταινιών/σειρών. Πλέον, όμως, μπορεί να επιβληθεί και για απλή κατοχή.

«Ο Κιμ Γιονγκ Ουν, ο κληρονομικός δεσπότης του βορρά, έχει δίκιο ότι τα ανάλαφρα νοτιοκορεατικά σίριαλ υπονομεύουν την πίστη στο στενάχωρο καθεστώς του. Στους Βορειοκορεάτες λένε συνεχώς ότι ζουν σε έναν λαϊκό παράδεισο χάρη στην θεϊκή ηγεσία της οικογένειας Κιμ. Οι απεικονίσεις των πολύ καλύτερων ζωών των νότιων ξαδέλφων τους τους υπενθυμίζουν ότι εκείνοι δεν ζουν. Για αυτό το καθεστώς όχι μόνο περιβάλλει τη χώρα με συρματόπλεγμα για να κρατάει τους ανθρώπους εντός, αλλά στέλνει και τους συγγενείς όσων αυτομολούν σε στρατόπεδα εργασίας», σχολιάζει ο Economist.

H Κανγκ Γκιου-ρι είπε πως στην απόφασή της να αυτομολήσει συνέβαλαν σημαντικά τα τηλεοπτικά στιγμιότυπα της ζωής στο νότο. Στάθηκε, μάλιστα, τυχερή, καθώς κατάφερε να διαφύγει στη Νότια Κορέα, μαζί με την οικογένειά της. Στριμώχτηκαν όλοι μαζί σε μια μικρή ψαρόβαρκα, διαφεύγοντας τον εντοπισμό τους από την ακτοφυλακή του Κιμ, πριν περισυλλεχθούν από ένα αλιευτικό σκάφος στα ύδατα της Νότιας Κορέας.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News