Η βασιλική οικογένεια της Βρετανίας διαθέτει μια σειρά από μέσα μεταφοράς τα οποία χρησιμοποιούν μόνο τα μέλη της, και μάλιστα τα ανώτερα. Δεν πρόκειται για μια καινούργια συνήθεια, αλλά για κάποια που χάνεται στα βάθη του χρόνου, με την Telegraph να πραγματοποιεί μια «καταγραφή» των μέσω που υπάρχουν, αλλά και των ιστοριών τους.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1840, η βασίλισσα Βικτωρία –μια γυναίκα γνωστή, μεταξύ άλλων, για τα αυστηρά της στάνταρ– έγραψε Ιστορία, καθώς έγινε η πρώτη μονάρχης που ταξίδεψε σε όλη τη χώρα με το δικό της τρένο. Από τότε, μέλη της βασιλικής οικογένειας περιηγήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο με διάφορες εκδόσεις βασιλικών σιδηροδρομικών οχημάτων και, επιπλέον, ταξίδεψαν σε όλον τον κόσμο με άλλα βασιλικά μέσα μεταφοράς, όπως το «King’s Flight» και η Βασιλική Θαλαμηγός Britannia.
Αλλά όλα τα ωραία πράγματα κάποτε τελειώνουν. Σήμερα το βασιλικό τρένο είναι ο τελευταίος επίσημος επιζών του στόλου βασιλικών μέσων μεταφοράς και, όπως αποκαλύφθηκε πρόσφατα, τον Μάρτιο του 2027 θα παροπλιστεί. Ο βασιλιάς, η βασίλισσα, οι οικογένειές τους θα χρησιμοποιούν πλέον συχνότερα δημόσια τρένα και ελικόπτερα. Είναι το θλιβερό τέλος μιας ένδοξης εποχής βασιλικών ταξιδιών – αλλά μιας εποχής που η σημασία της μπορεί να εκτιμηθεί πλήρως μόνο αν κοιτάξει κανείς τις απαρχές της.
Η Βικτωρία και το τρένο της
Οταν το πρώτο βασιλικό τρένο μπήκε στις ράγες, δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο που ταξίδευε η βασιλική οικογένεια, αλλά και την ίδια την εικόνα της στο κοινό. Προτού επεκταθεί επαρκώς το βρετανικό σιδηροδρομικό δίκτυο, τη δεκαετία του 1840, οι μόνες επιλογές βασιλικών μετακινήσεων ήταν με άμαξες που τις έσερναν άλογα ή με πλοίο. Με τις περιορισμένες δυνατότητες διάδοσης πληροφορίας της εποχής, ελάχιστη προσοχή δινόταν στα βασιλικά ταξίδια. Το ενδιαφέρον, αν υπήρχε, επικεντρωνόταν κυρίως στον προορισμό, όπου πραγματοποιούνταν λαμπρές δεξιώσεις και στολισμοί, παρά στη διαδρομή.
Αυτό άλλαξε όταν η βασίλισσα Βικτωρία άρχισε να διασχίζει τη χώρα με το δικό της τρένο. Από τη δεκαετία του 1840 και μετά, το βρετανικό σιδηροδρομικό δίκτυο επεκτάθηκε ραγδαία, επιτρέποντάς της να πραγματοποιεί όλο και περισσότερα ταξίδια με τρένο.
Η Βικτωρία, η πρώτη μονάρχης που αναγνώρισε τη σημασία τού να διασχίζει τη χώρα και να συναντά τον λαό, έγινε πιο ορατή, και το κοινό γοητεύτηκε ολοένα και περισσότερο.
Κερδισμένες ήταν και οι σιδηροδρομικές γραμμές: ταξιδεύοντας μεταξύ Λονδίνου και Σκωτίας, η Βικτωρία προτιμούσε την εταιρεία London & North Western Railway (LNWR), η οποία διαφήμιζε τον εαυτό της ως «Η Κορυφαία Γραμμή». Από την αρχή, το τρένο στεγαζόταν στις σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις του Γούλβερτον, στα περίχωρα του Mίλτον Κέινς –την πρώτη «σιδηροδρομική πόλη» του κόσμου–, όπου παραμένει έως και σήμερα.
Το 1869 η Βικτωρία παρήγγειλε δικά της βαγόνια, ημερήσια και νυχτερινά, πολυτελώς διακοσμημένα με χρυσό 23 καρατίων και λεπτομέρειες από μπλε μετάξι. Κατασκευάστηκαν στο Γούλβερτον με κόστος 1.800 στερλίνες – εκ των οποίων τις 800 πλήρωσε η ίδια (ισοδυναμούν με περίπου 82.500 σημερινές στερλίνες). Αυτά τα νέα βαγόνια ήταν η «καρδιά» του βασιλικού τρένου και, σε μια προφανή κίνηση δημοσίων σχέσεων, η LNWR δημοσίευσε καρτ-ποστάλ με φωτογραφίες τους, δημιουργώντας μύθο και γοητεία γύρω από το τρένο.
Ο βασιλιάς Εδουάρδος Ζ’, όταν ανέβηκε στον θρόνο, το 1901, ζήτησε ένα νέο βασιλικό τρένο με όλες τις ανέσεις της εποχής –κουζίνες, μπάνια και τηλέφωνα–, ώστε να θυμίζει όσο το δυνατόν περισσότερο τη βασιλική θαλαμηγό. Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο βασιλιάς Γεώργιος Ε’ χρησιμοποίησε τόσο συχνά το τρένο που έγινε προσωρινό του σπίτι, ενώ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η ύπαρξή του θεωρήθηκε κρατικό μυστικό και εξοπλίστηκε με θωράκιση. Σταδιακά προστέθηκαν τεχνολογίες όπως ραδιόφωνο και τηλέφωνο, μετατρέποντάς το σε κινητό γραφείο – καινοτομίες που αργότερα πέρασαν και στα δημόσια τρένα.
Το 1977, για το ασημένιο ιωβηλαίο της Ελισάβετ Β’ κατασκευάστηκε ένα ενιαίο βασιλικό τρένο, σχεδιασμένο όχι ως πολυτελές, αλλά ως «σπίτι μακριά από το σπίτι». Σήμερα το τρένο αποτελείται από επτά βαγόνια, με εσωτερικό που παραμένει λιτό και λειτουργικό, με αισθητική της δεκαετίας του 1970. Πριν από την επίσημη απόσυρσή του, αναμένεται να πραγματοποιήσει μια αποχαιρετιστήρια περιοδεία το 2026. Η μελλοντική του τύχη δεν είναι ακόμη γνωστή, αλλά με το παράδειγμα της Britannia και ενός από τα BAe 146 που εκτίθενται σε μουσεία, υπάρχει ελπίδα ότι και το βασιλικό τρένο θα εκτεθεί στο Γούλβερτον για το κοινό.
Οι βασιλικές θαλαμηγοί
Επισήμως, από το 1660 έχουν υπάρξει 83 βασιλικές θαλαμηγοί, με πιο γνωστή τη Royal Yacht Britannia, μήκους 122 μέτρων, που εγκαινιάστηκε το 1953 και αποσύρθηκε το 1997. Η Britannia χρησιμοποιούνταν όχι μόνο για ταξίδια, αλλά και για κρατικές δεξιώσεις και ενίσχυση της διπλωματικής παρουσίας του Ηνωμένου Βασιλείου παγκοσμίως. Σε 44 χρόνια υπηρεσίας ταξίδεψε πάνω από 1 εκατομμύριο ναυτικά μίλια, επισκέφuηκε περισσότερα από 600 λιμάνια σε 135 χώρες και φιλοξένησε από προέδρους μέχρι 1.000 πρόσφυγες κατά την κρίση της Νότιας Υεμένης το 1986. Το εσωτερικό της, διακοσμημένο σαν αγγλική εξοχική κατοικία, ήταν το αγαπημένο μέρος της βασίλισσας για χαλάρωση, και η ίδια φάνηκε να δακρύζει κατά την αποστράτευσή της.
Τα βασιλικά αεροπλάνα
Η «Πτήση του Βασιλιά»(«King’s Flight») ξεκίνησε το 1936 με τον Γεώργιο ΣΤ’ και αποτέλεσε την πρώτη παγκοσμίως αεροπορική υπηρεσία αποκλειστικά για αρχηγό κράτους. Το 1952, με τη στέψη της Ελισάβετ Β’, μετονομάστηκε σε «Πτήση της Βασίλισσας» («Queen’s Flight»), προσθέτοντας και βασιλικά ελικόπτερα από το 1958. Ο πρίγκιπας Φίλιππος και ο Κάρολος ήταν αδειοδοτημένοι πιλότοι. Η υπηρεσία διαλύθηκε το 1995 και ενσωματώθηκε στη RAF, με τα αεροσκάφη BAe 146 να εξυπηρετούν τη βασιλική οικογένεια μέχρι την απόσυρσή τους το 2022.
