Υπάρχει μία επιτυχημένη ατάκα, νομίζω προερχόμενη από την άλλη όχθη του Ατλαντικού, που λέει ότι «κανείς δεν θα παραδεχτεί ποτέ ότι είναι βλάκας, ότι δεν κάνει καλό σεξ ή ότι δεν είναι καλός οδηγός».

Εν προκειμένω δεν μας ενδιαφέρει η μέτρηση IQ ούτε οι σεξουαλικές επιδόσεις. Πάμε για το τελευταίο. Και αν, όπως διαβάσατε στον τίτλο, η αυτόνομη οδήγηση, ακριβέστερα αυτή που θα απαλλάσσει τον οδηγό από την οποιαδήποτε εμπλοκή με τον χειρισμό του αυτοκινήτου, ενώ αυτός θα κάθεται αραχτός και θα σκρολάρει το κινητό του, είναι εν εξελίξει.

Ηδη τώρα που διαβάζετε αυτές τις γραμμές υπάρχουν κάποια μοντέλα που διαθέτουν αυτόνομη οδήγηση εφόσον πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, ο οδηγός πρέπει να είναι στη θέση του για να μπορεί να επέμβει αν χρειαστεί κάτι, πρέπει επίσης η διαγράμμιση των δρόμων να είναι εμφανής ώστε να μπορεί το όχημα να ακολουθήσει την σχετική πορεία, κ.λπ.

Το θέμα όμως πηγαίνει στον πυρήνα της ερώτησης: πόσοι ακριβώς ενδιαφέρονται να μετακινούνται έτσι; Μια απάντηση θα μπορούσε να είναι ότι κάποιοι άνθρωποι βλέπουν την οδήγηση ως κάτι τελείως διαδικαστικό και ως εκ τούτου θα τους ήταν πάρα πολύ οκέι να μην οδηγούν καθόλου, αλλά απλώς να μετακινούνται καθιστοί. Σαν να πηγαίνουν, δηλαδή, στη δουλειά τους ή στη βόλτα τους με ένα ιδιωτικό λεωφορείο μικρών θέσεων. Κάπως έτσι. Είναι ωραίο αυτό; Δεν ξέρω. Οπως επίσης δεν έχω υπόψιν αν έχει γίνει κάποια σχετική έρευνα για το τι πραγματικά θέλει ο κόσμος.

Ομως με βάση την ατάκα που αναφέρθηκε παραπάνω, η οδήγηση, ακόμα και για όσους δεν είναι καλοί σε αυτή τη σύνθετη δεξιοκινητική ικανότητα αλλά δεν το παραδέχονται, είναι μια διαδικασία μάλλον ευχάριστη. Αλλωστε, όπως είπαμε, κανείς δεν παραδέχεται ότι είναι κακός οδηγός. Αν διαφωνείτε, αναζητήστε μερικούς στο περιβάλλον σας.

Εχοντας οδηγήσει κάποια αυτοκίνητα που διαθέτουν υψηλό επίπεδο αυτονομίας οδήγησης, έχω την αίσθηση πως η όλη διαδικασία δεν είναι τόσο ευχάριστη. Πέραν του ότι ψυχολογικά νιώθεις σχετικά ευάλωτος καθώς η ζωή σου επαφίεται στην άψογη λειτουργία ηλεκτρονικών συστημάτων, καμερών και ραντάρ, είναι και ίδια η κατάσταση. Εχοντας οδηγήσει όλοι μας επί δεκαετίες αυτοκίνητα που εμείς τα ορίζαμε, είναι αφύσικο.

Είναι τελείως πρωτόγνωρο να αφήνεις πόδια και, κυρίως, χέρια από τα χειριστήρια και να παρακολουθείς ως θεατής. Το αυτοκίνητο επιταχύνει, φρενάρει και στρίβει πάνω στη λωρίδα, ακολουθώντας σε μια σταθερή απόσταση από το προπορευόμενο αυτοκίνητο.

Η όλη φάση απαιτεί ένα άλμα πίστης. Στην αρχή είχα τα χέρια κοντά στο τιμόνι διά παν ενδεχόμενο, παρατηρώντας πώς το αυτοκίνητο ορίζει την τροχιά του εντός διαγράμμισης. Προσωπικά δεν αισθάνθηκα βολικά με την ιδέα.

Μετά από λίγο, μια ένδειξη στο ταμπλό παρότρυνε να πιάσεις το τιμόνι για ελάχιστο χρόνο με τα χέρια. Ή και μόνο με το ένα χέρι, αν το έβαζες σωστά, με τον αντίχειρα στη θέση «τρία παρά τέταρτο», εκεί όπου είναι οι κλασικές εσοχές του τριάκτινου. Και μετά, αφού γινόταν το «τσεκ», το αυτοκίνητο συνέχιζε ατάραχο την αυστηρά ελεγχόμενη πορεία του.

«Ναι, αλλά δεν φεύγει άσκοπα χρόνος, ενώ θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι άλλο;» λέει ο αντίλογος. Συγγνώμη, πόσοι θέλουν ακόμα περισσότερο χρόνο στο κινητό τους από όσο ήδη καταναλώνουμε; Το κινητό πλέον μάς συνοδεύει παντού, για πολλούς ακόμα και στην τουαλέτα. Να ασχολούμαστε με αυτό και την ώρα που μετακινούμαστε δηλαδή; Θα μου πεις, μπορείς απλώς να βλέπεις τη θέα. Σύμφωνοι, αυτή τη βλέπεις ούτως ή άλλως οδηγώντας με νορμάλ ταχύτητες. Θα μου πεις, θα μπορείς να βλέπεις κάποια ταινία. Εντάξει, και τα βράδια αυτό κάνουν οι περισσότεροι.

Θέλω να πω ότι η μετατόπιση της δραστηριότητας της οδήγησης από συμμετοχικό οδηγό ή, έστω, χειριστή, σε απλό επιβάτη δεν φαντάζει και τόσο ελκυστική. Τώρα, βέβαια, υπάρχει η ανάγκη να εμφανιστούν πάρα πολύ χαμηλοί δείκτες ατυχημάτων και θανατηφόρων. Και, ειδικά σε δρόμους με πολύ έντονη επίβλεψη, η αυτόνομη οδήγηση θα προσφέρει, ας πούμε σε μεγάλες ηλικίες οδηγών, επιπλέον ασφάλεια. Αυτό είναι γεγονός.

Το θέμα είναι να μην καταλήξει να γίνει μια οριζόντια μετατόπιση της οδήγησης προς όλους ανεξαιρέτως. Πάντως για την ώρα είναι φυσικό και συμμετοχικό τα χέρια να είναι στο τιμόνι. Ισως και πιο ασφαλές, αν έχεις μια σοβαρή αντίληψη οδήγησης. Α, ναι. Και μακράν πιο ευχάριστο. Οπως και το σεξ.

 

(πινακάκι) Τα επίπεδα αυτοματοποίησης

Επίπεδο 1: Το 2006, ένα αυτοοδηγούμενο Track Trainer της BMW τρέχει στην πίστα του Χόκενχαιμ ακολουθώντας την αγωνιστική γραμμή

Επίπεδο 2: Από το 2017 και εντεύθεν εφαρμόζονται Συστήματα Υποστήριξης Οδηγού

Επίπεδο 3: από το 2021 και εντεύθεν οδηγός και όχημα μπορούν να μοιράζονται την ευθύνη για τον έλεγχο του οχήματος για πρώτη φορά. Σε περιπτώσεις προηγμένης αυτοματοποιημένης οδήγησης, όταν ένα όχημα κινείται σε δρόμο με νησίδα στη μέση, ο ρόλος του οδηγού περιορίζεται σε δευτερεύουσες δραστηριότητες για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους ή μπορεί ο ίδιος να ξεκουράζεται (eyes off). Ωστόσο θα πρέπει να είναι σε θέση να αναλαμβάνει ανά πάσα στιγμή τον πλήρη έλεγχο σε εύλογο χρονικό διάστημα (μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα) όποτε το υπαγορεύει το σύστημα

Επίπεδο 4: Πλήρως αυτοματοποιημένη οδήγηση σε περιβάλλον πόλης και –σε μια έκδοση με εκτεταμένη λειτουργικότητα– σε δρόμο με νησίδα στη μέση. Ο οδηγός μπορεί να κοιμάται σε διαδρομές μεγάλων αποστάσεων εάν το επιθυμεί. Η βασική διαφορά από το επίπεδο 3: το χρονικό διάστημα ανάκτησης του ελέγχου είναι πολύ μεγαλύτερο («mind off»)

Επίπεδο 5: Αυτόνομη οδήγηση, το τιμόνι και τα πεντάλ δεν είναι απαραίτητα, οι επιβάτες κάθονται στο όχημα χωρίς εμπλοκή στην οδήγηση, δεν χρειάζεται άδεια οδήγησης («driver off»). Αν υποθέσουμε ότι το όχημα διαθέτει τιμόνι και πεντάλ, ο οδηγός θα μπορεί να οδηγήσει μόνο αν το επιθυμεί, χωρίς να είναι υποχρεωμένος

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News