Ηταν γυναίκα. Τα μαλλιά της κουρεμένα κοντά, αυστηρά. Ο τρόπος που στεκόταν. Δεν υπήρχε, συμφωνούσαν όλοι, καμία αμφιβολία. Η «Μ» (Ντέιμ Τζούντι Ντεντς) στην ταινία GoldenEye του 1995 είχε «αντιγράψει» την αληθινή Μ, την επίσης Ντέιμ Στέλλα Ρίμινγκτον, την πρώτη γυναίκα επικεφαλής της MI5, της βρετανικής υπηρεσίας αντικατασκοπείας. Το έλεγε, άλλωστε και η ίδια η Στέλλα: «Κρατάει τα χέρια της με τον ίδιο τρόπο όπως εγώ»!

Η Στέλλα Ρίμινγκτον, η οποία πέθανε στις 3 Αυγούστου, σε ηλικία 90 ετών, ανέβηκε τα σκαλοπάτια της ιεραρχίας της MI5 – από το ταπεινό Τμήμα F, στην ηγεσία του Τμήματος K και έπειτα του G – μέχρι που έγινε γενική διευθύντρια (DG) το 1992. Οπως γράφει ο Economist, «ξύπνησε στους Βρετανούς αμφιβολίες για τα φθαρμένα στερεότυπα σχετικά με τον ρόλο των γυναικών στην εργασία και στο σπίτι. Ισως το πιο ριζοσπαστικό από όλα: έκανε τον Τζέιμς Μποντ να μοιάζει ένας σεξιστής και μισογύνης»!

Στην εποχή της Ρίμινγκτον, οι γυναίκες δεν γίνονταν κατάσκοποι. Πόσο μάλλον υπερκατάσκοποι. Το βασικό κριτήριο που αναζητούσε ο Βέρνον Κελ, ιδρυτής της MI5, στους άνδρες υποψηφίους ήταν «η ικανότητα να κρατούν σημειώσεις στη μανσέτα τους ενώ ιππεύουν». Για τις γυναίκες, τα κριτήρια ήταν διαφορετικά. «Μου αρέσει τα κορίτσια μου να έχουν ωραία πόδια», έλεγε. Υπήρχαν πράγματι, κατά την Ντέιμ Στέλλα, ικανοί άνδρες στην MI5. Αλλά υπήρχαν και «πολλοί ηλίθιοι».

Η σημαντικότερη κίνηση στην καριέρα της ήταν, παραδόξως, να την εγκαταλείψει! Παραιτήθηκε από την θέση της αρχειονόμου για να ακολουθήσει τον σύζυγό της ο οποίος είχε τοποθετηθεί στην Υπάτη Αρμοστεία της Βρετανίας στο Νέο Δελχί.

Η ευκαιρία ήρθε όταν περπατούσε στον χώρο της Αρμοστείας και κάποιος την «χτύπησε στον ώμο» και τη ρώτησε, με την διακριτικότητα που θρυλείται στη MI5, «Ψιτ… θέλεις να γίνεις κατάσκοπος;»

Ο συναρπαστικός κόσμος των μυστικών υπηρεσιών, στην αρχή της φάνηκε «πολύ βαρετός».  Η πρώτη της αποστολή ήταν να κατασκοπεύει κομμουνιστές στο Σάσεξ. Καθώς οι «σύντροφοι» στην περιοχή φαίνονταν φιλήσυχοι, περνούσε την ώρα της διαβάζοντας μυθιστορήματα κάτω από το γραφείο της. Αυτό, για τα δεδομένα της MI5, θεωρείτο πολύ δραστήριο.

Η καθημερινότητα για τους άνδρες στην υπηρεσία κινείτο στους ρυθμούς μιας… σκυλίσιας μέρας. Ο Economist θυμίζει την ιστορία ενός συναδέλφου της Ρίμινγκτον ο οποίος έφτανε στο γραφείο στις 10 το πρωί, πήγαινε για «πρωινό» στις 11, επέστρεφε στις 12 «μυρίζοντας έντονα ουίσκι»,  πήγαινε για μεσημεριανό και κοιμόταν στις 4. Τελικά κατέρρευσε σε ένα ασανσέρ και δεν τον ξαναείδε κανείς ποτέ.

Η ικανότητά της (ίσως η νηφαλιότητά της; ) την έκανε να ξεχωρίσει, και η δουλειά της άρχισε να γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα. Μετακινήθηκε από το ψυχροπολεμικό πεδίο στην αντιμετώπιση της ιρλανδικής τρομοκρατίας, πριν γίνει, το 1992, η πρώτη γυναίκα γενική διευθύντρια – και το πρώτο άτομο στη θέση αυτή του οποίου το όνομα ανακοινώθηκε δημόσια.

Σύντομα άρχισαν να την ακολουθούν παπαράτσι, οι οποίοι της προκαλούσαν τρόμο. «Ποτέ δεν ήξερες αν επιχειρούσαν να σε φωτογραφίσουν, ή να σε πυροβολήσουν», έλεγε χαρακτηριστικά.

Η απώλεια της ανωνυμίας της έγινε τελικά πλεονέκτημα. Φεύγοντας από την υπηρεσία δημοσίευσε την αυτοβιογραφία της και στη συνέχεια άρχισε να γράφει κατασκοπικά μυθιστορήματα, βάζοντας και σε αυτόν τον τομέα την προσωπική της σφραγίδα.

Ο σερ Ιαν Φλέμινγκ, συγγραφέας του 007, έλεγε πως το κλειδί για ένα καλό αστυνομικό θρίλερ, είναι να «γράφεις για ό,τι ενδιαφέρει πραγματικά τον κόσμο: χαρτοπαιξία, χρήμα, χρυσό». Στα μυθιστορήματα του Μποντ, ο ήρωας έχει οικονόμο, κάνει πολύ σεξ με χαρακτήρες που έχουν υποκοριστικά όπως «Πούσι Γκαλόρ» (Pussy Galore) και περνά την ώρα του σκεπτόμενος «τη γλυκιά ηδονή του βιασμού».

Στο πρώτο μυθιστόρημα της Ντέιμ Στέλλα, γράφει ο Economist, η ηρωίδα της δεν έχει οικονόμο, κάνει ελάχιστο σεξ και περνά την ώρα της διερωτώμενη αν τέλειωσε το πλυντήριο. (Spoiler: Το πρώτο κεφάλαιο τελειώνει με το πλυντήριο «σταματημένο στη μέση του κύκλου».)

Οι κριτικοί δεν άργησαν να την «χτυπήσουν». Χαρακτήρισαν την αυτοβιογραφία της «βαρετή», και τα μυθιστορήματά της «προβλέψιμα».

Ο Economist δεν παίρνει θέση για το αν η Ντέιμ Στέλλα άλλαξε την ΜΙ5 ή όχι. Το σίγουρο, είναι, όπως αναφέρει, ότι άλλαξε για πάντα την εικόνα που έχει ο κόσμος για τους κατασκόπους.

 

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News