Το διεθνές αλλά εδρεύον στις ΗΠΑ δίκτυο ακαδημαϊκών ιδρυμάτων με την ονομασία Scholars at Risk ή SAR, που από νομικής απόψεως είναι ΜΚΟ, προειδοποίησε την παγκόσμια κοινότητα ότι η επίθεση της κυβέρνησης Τραμπ στα πανεπιστήμια μετατρέπει τις ΗΠΑ σε «υπόδειγμα για το πώς διαλύεται η ακαδημαϊκή ελευθερία». Ο Ρόμπερτ Κουίν, εκτελεστικός διευθυντής του SAR, δήλωσε: «Βρισκόμαστε ενώπιον πρωτοφανέρωτης κατάστασης στην Ιστορία. Ο παγκόσμιος ηγέτης στην εκπαίδευση διαλύει οικειοθελώς αυτό που μέχρι τώρα του έδινε το πλεονέκτημα».

Στην ετήσια έκθεση του υπαγόμενου στο SAR Academic Freedom Monitoring Project, με τίτλο «Free to Think», περιλαμβάνονται περίπου 40 επιθέσεις κατά της ακαδημαϊκής ελευθερίας στις ΗΠΑ το πρώτο εξάμηνο του 2025, με δράστιδα την αμερικανική κυβέρνηση. Οπως έγραψε ο Guardian, οι επιθέσεις αυτές εκφράστηκαν με αλλεπάλληλες εκτελεστικές και νομοθετικές πράξεις και κυμαίνονται από το κόψιμο ερευνητικών κονδυλίων έως την κράτηση και την απόπειρα απέλασης ξένων ακαδημαϊκών λόγω πολιτικών φρονημάτων.

Η έκθεση σημείωσε ότι όλα τα στοιχεία δείχνουν την εξελισσόμενη διάβρωση της ακαδημαϊκής ελευθερίας στις ΗΠΑ, αφού καταμετρήθηκαν 80 περιπτώσεις πίεσης εις βάρος πανεπιστημίων πέρυσι. Εκείνες οι επιθέσεις έγιναν από πολιτειακές κυβερνήσεις και τοπικούς φορείς και μετά τον Ιανουάριο του 2025 τη σκυτάλη παρέλαβε η νέα ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. «Ο Τραμπ επιχειρεί να ελέγξει τις εισαγωγές φοιτητών στα πανεπιστήμια, τις προσλήψεις διδακτικού προσωπικού, την έρευνα και τη διδασκαλία».

Η έκθεση του SAR ανέλυσε 395 επιθέσεις κατά πρυτάνεων, καθηγητών, προσωπικού και φοιτητών σε 49 χώρες, από το μέσον του 2024 μέχρι το μέσον του 2025. Στον κατάλογό του περιλαμβάνονται στοχευμένες δολοφονίες, εξαφανίσεις, συλλήψεις και διώξεις, απολύσεις, περιορισμοί στη μετακίνηση και διοικητικά μέτρα. Εκτός από τις ΗΠΑ, σημείωσε ο Guardian, η έκθεση επισημαίνει «ανησυχητικές εξελίξεις» και σε άλλες 15 χώρες. Μεταξύ αυτών των χωρών φιγουράρουν το Μπαγκλαντές και η Σερβία, «όπου κατεστάλησαν βιαίως αντικυβερνητικές φοιτητικές διαδηλώσεις».

Σε παγκόσμιο επίπεδο η εικόνα της ακαδημαϊκής ελευθερίας είναι ζοφερή, σύμφωνα με την έκθεση. «Εχει συρρικνωθεί, με επιταχυνόμενο ρυθμό, την τελευταία δεκαετία. Ακόμα και σε κοινωνίες που έχουν από καιρό ισχυρούς και σταθερούς δημοκρατικούς θεσμούς, οι αιρετοί αξιωματούχοι με αυταρχικές παρορμήσεις χρησιμοποιούν τόσο τη Δικαιοσύνη όσο και τα εξωδικαστικά διοικητικά μέτρα για να υπονομεύσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, όπως είναι και τα πανεπιστήμια».

Στις ΗΠΑ ειδικά, «ο πόλεμος στη Γάζα και η εκτεταμένη αντίθεση των πανεπιστημίων σε αυτόν έχουν προσφέρει ένα πρόσχημα για τη στοχοποίηση πανεπιστημίων, φοιτητών και διδακτικού προσωπικού, οι απόψεις των οποίων δεν ευθυγραμμίζονται με την ατζέντα της κυβέρνησης». Πριν από το 2023 η SAR είχε καταγράψει κατά μέσον όρο 15-20 επιθέσεις κατά της ακαδημαϊκής ελευθερίας, πολλές από τις οποίες υποκινούνταν από αιρετούς αξιωματούχους σε κρατικό αλλά και σε τοπικό επίπεδο.

«Η πίεση στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνεχίζεται εδώ και δεκαετίες» είπε ο Κουίν, σημειώνοντας ότι πριν από τη στοχοποίηση των φιλοπαλαιστινιακών απόψεων, τα πανεπιστήμια και οι ακαδημαϊκοί αντιμετώπιζαν επιθέσεις για τη θεωρία περί (πληθώρας) φύλων. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως πρόσχημα τους ισχυρισμούς περί αντισημιτισμού για να δικαιολογήσει σε πολλές περιπτώσεις την παράνομη δραστηριότητά της για καταστολή των ΑΕΙ και της αδέσμευτης σκέψης».

Η επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία σηματοδότησε ένα «σημείο καμπής», σημειώνει η έκθεση, αφού περισσότερες από 30 νομοθετικές πράξεις που αφορούν τα πανεπιστήμια εισήχθησαν κατά τις πρώτες 75 ημέρες της διοίκησής του. Καταργήθηκαν προγράμματα περί ποικιλομορφίας και ισότητας των φύλων (woke ατζέντα) και έρευνες σε περισσότερα από 60 πανεπιστήμια, ενώ κόπηκε η κρατική χρηματοδότηση (στα ιδιωτικά πανεπιστήμια), εισήχθησαν νέοι όροι στα φοιτητικά δάνεια, κ.ά.

Η έκθεση υπογράμμισε τον αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια εκπαίδευση από την ακύρωση των ταξιδιωτικών θεωρήσεων (βίζες) αλλοδαπών φοιτητών από την κυβέρνηση Τραμπ και από τις περικοπές χρηματοδότησης στην USAID. Οι τελευταίες «κατέστρεψαν πρωτοβουλίες πανεπιστημιακού χαρακτήρα σε πολλές χώρες, από την Αφρική έως το Αφγανιστάν».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News