Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που βρίσκεται πλέον στον τέταρτο χρόνο του, θα διαμορφώσει όχι μόνο το μέλλον της ίδιας της χώρας, αλλά και της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην Ευρώπη. Ισως αυτό ακούγεται υπερβολικό, γράφει ο Μάρτιν Γουλφ στους Financial Times, όμως δεν είναι. Η εξέλιξη και η έκβασή του θα καθορίσουν τη δυνατότητα της Ευρώπης να υπερασπιστεί τις αρχές της ελευθερίας, της αυτοδιάθεσης και της συλλογικής ασφάλειας. Μέσα από αυτή τη δοκιμασία, αναδεικνύεται αν η Δύση διαθέτει τη βούληση και τους πόρους για να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων ή αν θα παραδώσει το πεδίο στις αυταρχικές δυνάμεις του 21ου αιώνα.

Αρχικά, η Ουκρανία πολεμά για το αυτονόητο δικαίωμα ενός λαού να καθορίζει την τύχη του, σημειώνουν οι FT. Η Ρωσία είναι ένα αυταρχικό καθεστώς, με έναν πρόεδρο του οποίου η βούληση ισούται με νόμο. Οι Ουκρανοί αγωνίζονται με θάρρος και επιδεξιότητα για την ελευθερία τους απέναντι σε αυτή την τυραννία και για το δικαίωμά τους να επιλέξουν το δικό τους μέλλον.

Οπως έγραψαν οι Φιόνα Χιλ και Αντζελα Στεντ στο Foreign Affairs, το 2022, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ξεκίνησε την «ειδική στρατιωτική επιχείρησή» του επειδή θεωρεί ότι η Ρωσία έχει θεϊκό δικαίωμα να κυβερνά την Ουκρανία, να εξαλείψει την εθνική της ταυτότητα και να ενσωματώσει τον λαό της στη «Μεγάλη Ρωσία». Η Ευρώπη οφείλει να θυμάται ότι τα σύνορά της είναι γεμάτα τέτοιες εκκρεμότητες. Αν ανοιχτεί αυτό το «κουτί της Πανδώρας», ποιος θα το κλείσει ξανά, ιδίως όταν οι φιλορωσικές πολιτικές δυνάμεις κερδίζουν έδαφος σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις;

Η Ουκρανία αντιστέκεται σε μια δύναμη που στοχεύει στην κυριαρχία επί της Ευρώπης. Μια νικηφόρα Ρωσία θα καταστεί η ισχυρότερη στρατιωτική παρουσία στην ήπειρο, απειλώντας άμεσα χώρες μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, ενώ η μειωμένη αμερικανική στήριξη αφήνει την Ευρώπη ευάλωτη, γράφουν οι Financial Times. Αν, τέλος, η Δύση αποτύχει να δράσει και (αφήσει να) επικρατήσει ο άξονας Ρωσίας – Κίνας – Βόρειας Κορέας, θα πληγεί παγκοσμίως το κύρος όσων υπερασπίζονται τη δημοκρατία και την ελευθερία.

Κι όμως, δεν έχουν χαθεί όλα. «Τριάμισι χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η Ρωσία έχει κατακτήσει λιγότερο από 1% του ουκρανικού εδάφους, ενώ έχει υποστεί πενταπλάσιες απώλειες σε σχέση με όλους τους πολέμους της από το 1945. Ο Πούτιν πίστεψε σε έναν εύκολο θρίαμβο, αλλά έκανε τραγικό λάθος. Παρά την εξάντληση, οι Ουκρανοί συνεχίζουν. Και αγωνίζονται όχι μόνο για τη χώρα τους, αλλά για όλους εμάς», επισημαίνουν οι FT.

Η Δύση οφείλει να τους εξοπλίσει επαρκώς. Η Ρωσία έχει τέσσερις φορές μεγαλύτερο πληθυσμό και δεκαπλάσιο ΑΕΠ (σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης) από την Ουκρανία, αλλά ακόμη δεν έχει νικήσει. Η ρωσική οικονομία ενδέχεται να είναι πιο πιεσμένη απ’ όσο λέει το Κρεμλίνο. Για παράδειγμα, ενώ το επίσημο ποσοστό πληθωρισμού είναι κοντά στο 10%, το βασικό επιτόκιο φτάνει το 20%, στοιχείο που ενισχύει τις υποψίες περί αδιαφάνειας.

Συνολικά, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν πληθυσμό 3,5 φορές μεγαλύτερο και ΑΕΠ 4,8 φορές υψηλότερο από τη Ρωσία. Σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, οι πόροι είναι κρίσιμοι. Ομως σύμφωνα με το Ukraine Support Tracker του Ινστιτούτου του Κιέλου, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν δώσει αρκετά. Μέχρι φέτος, γράφουν οι Financial Times, είχαν συνεισφέρει όσο και οι ΗΠΑ, αλλά η Ουάσιγκτον έχει σταματήσει τη χρηματοδότηση και ζητεί από την Ευρώπη να αναλάβει περισσότερο βάρος. Λίγες χώρες κάλυψαν το κενό, αλλά πρέπει να ακολουθήσουν και οι υπόλοιπες. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν δώσει μόλις το 0,1% του ΑΕΠ τους σε βοήθεια προς το Κίεβο. Πρέπει τουλάχιστον να το διπλασιάσουν, ενώ ακόμη και αν το κάνουν θα παραμείνει λιγότερο από το μισό των προσπαθειών που κάνουν η Δανία και οι Βαλτικές χώρες.

Για να επιτευχθεί αυτό, συνεχίζουν οι FT, τα μεγάλα κράτη, κυρίως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, πρέπει να συμβάλουν περισσότερο. Η Γερμανία έχει διαθέσει μόλις το 0,13% του ΑΕΠ της, και η Γαλλία λιγότερο από τα μισά. Μπορούν -και οφείλουν- να κάνουν περισσότερα. Επίσης, ο κρίσιμος αμερικανικός οπλισμός πρέπει να συνεχίσει να ρέει. Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει τη δική της παραγωγή, να χρηματοδοτήσει την ουκρανική και να αγοράζει και από τις ΗΠΑ. Ισως, γράφουν οι FT, η πρόσφατη ρήξη Τραμπ – Πούτιν βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση.

Το μόνο «όφελος» από τις φρικαλεότητες του 2025 είναι η διαύγεια που προκάλεσαν. Ακόμη και ο Τραμπ ίσως πλέον αναγνωρίζει ότι ο Πούτιν θέλει να κερδίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αυτό που δεν μπόρεσε να πάρει στο πεδίο της μάχης. Η Ευρώπη έχει επίσης αντιληφθεί ότι η στήριξη των ΗΠΑ δεν είναι δεδομένη, αλλά μπορεί να εξασφαλιστεί. Πρέπει να κατανοήσει επίσης ότι η δική της μοίρα εξαρτάται από την ίδια, έστω με τη βοήθεια θεσμών όπως το ΔΝΤ. Το πρόβλημα δεν είναι οι πόροι αλλά η πολιτική βούληση και ο χρόνος, σύμφωνα με τους FT. Πρέπει να κινητοποιήσει ό,τι χρειάζεται για να δείξει στους Ρώσους ότι δεν θα κερδίσουν, και στους Ουκρανούς ότι δεν είναι μόνοι.

Οπως και στη δεκαετία του 1930, οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα καθορίσουν το μέλλον της Ευρώπης και ίσως του κόσμου, καταλήγουν οι FT, χωρίς ωστόσο να αισιοδοξούν. Ομως, ένα είναι βέβαιο: αν η δημοκρατική Ευρώπη δεν δράσει τώρα ενωμένη, υπογράφει την καταδίκη της.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News